Subsidies

Subsidies

Er zijn verschillende subsidieregelingen voor ondernemers. Voor de overheid een handige tool om beleidsdoelen te halen of activiteiten te stimuleren. Ondernemers kunnen op verschillende gebieden bepaalde bedrijfsactiviteiten en de daarmee gepaard gaande kosten vergoed krijgen. Doorgaans begint een subsidietraject met een aanvraag, waarna er een besluit plaatsvindt door de bevoegde overheidsinstantie. Wij begeleiden organisaties onder meer bij:

• Begeleiding bij subsidieaanvragen
• Europese subsidieregelingen (zoals Horizon Europe & Eurostars)
• Nederlandse subsidieregelingen WBSO, MIA, EIA, MIT
• Subsidiebeschikkingen
• Terugvorderingen
• Bezwaar en beroep (na bijvoorbeeld intrekkingsbesluit of afwijzing van de aanvraag)

Wij hebben de kennis en expertise om uiteenlopende rollen op ons te nemen: van advisering tot geschilbeslechting. Wij hebben een ervaren team van advocaten en juristen op het gebied van subsidies. Neem contact met ons op om de mogelijkheden te bespreken.

Subsidierecht binnen het bestuursrecht: titel 4.2 Awb

Subsidies vallen onder het bestuursrecht. De algemene spelregels staan in titel 4.2 van de Algemene wet bestuursrecht (artikelen 4:21 tot en met 4:80 Awb). Een subsidie is volgens artikel 4:21 Awb een aanspraak op financiële middelen die een bestuursorgaan verstrekt voor bepaalde activiteiten, anders dan als betaling voor geleverde goederen of diensten. Op grond van artikel 4:23 Awb mag een bestuursorgaan in beginsel alleen subsidie verlenen als daarvoor een wettelijke grondslag bestaat, bijvoorbeeld in een subsidieverordening of een ministeriële regeling. Voor incidentele subsidies geldt een uitzondering. Wie de juridische structuur van een regeling kent, staat sterker bij de aanvraag én bij een eventueel geschil. Of u nu een internationaal concern bent of de bakker op de hoek: onze advocaten en bedrijfsjuristen vertalen de regelgeving naar uw concrete situatie.

Subsidieverlening, subsidieplafond en weigeringsgronden

Een subsidietraject kent vaak twee beschikkingen: eerst de subsidieverlening (een voorwaardelijke toezegging) en later de subsidievaststelling (het definitieve bedrag). Bij de verlening speelt het subsidieplafond een rol: op grond van artikel 4:25 Awb mag een bestuursorgaan een aanvraag weigeren zodra het beschikbare budget is uitgeput, ook al voldoet de aanvraag inhoudelijk. Daarnaast bevat artikel 4:35 Awb algemene weigeringsgronden, bijvoorbeeld als gegronde reden bestaat om aan te nemen dat de activiteiten niet zullen plaatsvinden of dat de aanvrager onjuiste of onvolledige gegevens heeft verstrekt. Wij toetsen of een weigering terecht is en of het bestuursorgaan zijn besluit voldoende heeft gemotiveerd.

Subsidievaststelling en lager vaststellen

Na afloop van de gesubsidieerde activiteiten volgt de subsidievaststelling. Op grond van artikel 4:46 Awb stelt het bestuursorgaan de subsidie in beginsel vast overeenkomstig de verlening, mits de activiteiten zijn verricht en aan de verplichtingen is voldaan. Is dat niet (volledig) het geval, dan kan de subsidie lager worden vastgesteld. De Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State toetst zo’n besluit steeds vaker aan het evenredigheidsbeginsel: een lagere vaststelling moet in verhouding staan tot de aard en ernst van de tekortkoming. Wij beoordelen of een (lagere) vaststelling stand houdt en voeren daarover zo nodig verweer.

Intrekking, wijziging en terugvordering

Een verleende subsidie kan onder omstandigheden worden ingetrokken of gewijzigd. Vóór de vaststelling biedt artikel 4:48 Awb die mogelijkheid, bijvoorbeeld als de activiteiten niet zijn verricht of verplichtingen niet zijn nagekomen. Ná de vaststelling is intrekking slechts beperkt mogelijk op grond van artikel 4:49 Awb, onder meer bij onjuiste gegevens die tot een te hoge vaststelling hebben geleid. Onverschuldigd betaalde bedragen kunnen op grond van artikel 4:57 Awb worden teruggevorderd; die bevoegdheid vervalt in beginsel vijf jaar na de vaststelling. Terugvorderingsbesluiten kunnen ingrijpend zijn, zeker bij grote bedragen. Wij staan zowel aanvragers als bestuursorganen bij, van een internationaal concern tot de lokale ondernemer.

Staatssteun en Europese kaders

Subsidies aan ondernemingen kunnen kwalificeren als staatssteun in de zin van artikel 107 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie (VWEU). Onrechtmatige staatssteun moet de overheid in beginsel terugvorderen, met rente. Daarom toetsen wij of een subsidie binnen een vrijstelling valt, zoals de Algemene Groepsvrijstellingsverordening of de de-minimisregeling, en hoe Europese regelingen als Horizon Europe en Eurostars zich verhouden tot nationale instrumenten zoals de WBSO, MIA, EIA en MIT. Zo voorkomt u dat een toegekende subsidie later alsnog moet worden terugbetaald.

Bezwaar en beroep tegen subsidiebesluiten

Tegen een subsidiebesluit (een afwijzing, lagere vaststelling, intrekking of terugvordering) staat de gewone bestuursrechtelijke rechtsgang open. U dient binnen zes weken na bekendmaking van het besluit bezwaar in bij het bestuursorgaan (artikelen 6:7 en 7:1 Awb). Blijft het bestuursorgaan bij zijn standpunt, dan kunt u in beroep bij de rechtbank (artikel 8:1 Awb) en daarna in hoger beroep bij de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State. Termijnen zijn fataal: te laat is in beginsel niet-ontvankelijk. Onze advocaten en juristen bewaken de termijnen en voeren de procedure van bezwaar tot en met hoger beroep.

Veelgestelde vragen over subsidies

Wat is het verschil tussen subsidieverlening en subsidievaststelling?

De verlening is een voorwaardelijke toezegging vooraf; de vaststelling stelt na afloop het definitieve bedrag vast op basis van artikel 4:46 Awb. Pas bij de vaststelling ontstaat een onvoorwaardelijke aanspraak op uitbetaling.

Kan de overheid een al uitbetaalde subsidie terugvorderen?

Ja. Bij onjuiste gegevens of niet-nagekomen verplichtingen kan de subsidie worden ingetrokken (artikelen 4:48 en 4:49 Awb) en het bedrag worden teruggevorderd (artikel 4:57 Awb), in beginsel tot vijf jaar na de vaststelling.

Binnen welke termijn moet ik bezwaar maken?

Binnen zes weken na bekendmaking van het besluit (artikel 6:7 Awb). Deze termijn is hard; te laat indienen leidt vrijwel altijd tot niet-ontvankelijkheid.

Voor wie werken jullie?

Voor de volledige breedte: van een internationaal concern tot de bakker op de hoek. Onze gemengde teams van advocaten en bedrijfsjuristen schakelen tussen advies en procedure.

Meer over bestuursrecht

Subsidies vormen één onderwerp binnen ons bredere praktijkgebied Bestuursrecht. Wij adviseren en procederen ook over handhavingsbesluiten, openbaarheid van bestuur (Woo/Wob) en omgevingsrecht. Neem contact met ons op om uw subsidievraagstuk te bespreken.