Wet openbaarheid bestuur (Wob) advocaat & jurist

Wet openbaarheid bestuur (Wob)

De Wet openbaarheid bestuur vervalt op 1 mei 2022 en wordt vervangen door de nieuwe Wet open overheid (Woo). Beide wetten hebben dezelfde doelstelling, namelijk het scheppen van een wettelijk kader voor de openbaarheid van overheidsinformatie. De nieuwe wet zorgt inhoudelijk niet voor enorme veranderingen, maar procedureel verandert er wel veel.

Wij begeleiden zowel publieke als private organisaties onder meer bij:

• Begeleiding bij Wob-verzoeken (en Woo-verzoeken)
• Bezwaar- en beroepsprocedures

Wij hebben de kennis en expertise om uiteenlopende rollen op ons te nemen: van advisering tot geschilbeslechting. Wij hebben een ervaren team van advocaten en juristen op het gebied van de Wet openbaarheid bestuur (Wob). Neem contact met ons op om de mogelijkheden te bespreken.

Van Wob naar Wet open overheid (Woo)

Sinds 1 mei 2022 is de Wob vervangen door de Wet open overheid (Woo). Een verzoek om overheidsinformatie heet daardoor formeel geen Wob-verzoek meer, maar een Woo-verzoek. In de praktijk worden beide termen nog door elkaar gebruikt. Het uitgangspunt blijft hetzelfde: overheidsinformatie is in beginsel openbaar, tenzij een wettelijke uitzondering geldt. De Woo brengt vooral procedurele wijzigingen mee, zoals een grotere nadruk op actieve openbaarmaking, een verplichte Woo-contactpersoon bij bestuursorganen en aangepaste regels rond de termijnen. Of u nu als ondernemer informatie bij een gemeente opvraagt, of als organisatie zelf met een verzoek te maken krijgt: wij kennen zowel het oude Wob-kader als de nieuwe Woo-praktijk.

Wat is een Woo- of Wob-verzoek?

Met een Woo-verzoek (voorheen Wob-verzoek) kan iedereen een bestuursorgaan vragen om informatie die is vastgelegd in documenten over een bestuurlijke aangelegenheid openbaar te maken. Een verzoek moet schriftelijk worden ingediend en zo duidelijk mogelijk omschrijven welke informatie of welke documenten u wenst. U hoeft geen belang aan te tonen en geen reden op te geven. Het kan gaan om uiteenlopende stukken, zoals:

• vergunningaanvragen en verleende vergunningen;
• inspectie-, controle- en handhavingsrapporten;
• adviezen, nota’s en interne memo’s;
• correspondentie en e-mailverkeer tussen overheid en derden;
• besluiten en de onderliggende stukken.

Voor de ondernemer is zo’n verzoek vaak een waardevol middel om grip te krijgen op overheidshandelen – of dat nu de bakker op de hoek is die wil weten waarom de buurman wel een terrasvergunning kreeg, of een internationaal concern dat inzicht zoekt in besluitvorming rond een vestiging of vergunning.

Weigeringsgronden: wanneer mag de overheid informatie achterhouden?

Niet alle informatie wordt openbaar gemaakt. De Woo (en daarvoor de Wob) kent twee soorten weigeringsgronden:

• Absolute weigeringsgronden: de informatie wordt zonder belangenafweging geweigerd, bijvoorbeeld bij gevaar voor de eenheid van de Kroon of de veiligheid van de Staat, bij vertrouwelijk verstrekte bedrijfs- en fabricagegegevens en bij bijzondere persoonsgegevens.
• Relatieve weigeringsgronden: hier maakt het bestuursorgaan een belangenafweging tussen het belang van openbaarheid en het te beschermen belang, zoals de privacy, opsporing en vervolging van strafbare feiten, het voorkomen van onevenredige bevoordeling of benadeling, of de bescherming van de concurrentiepositie.

Geldt een weigeringsgrond maar voor een deel van een document, dan moet de rest wel openbaar worden gemaakt. In de praktijk ontvangt u dan stukken waarin bepaalde passages zijn weggelakt, met per passage een vermelding van de toegepaste weigeringsgrond. Wij beoordelen kritisch of het bestuursorgaan een weigering deugdelijk heeft gemotiveerd, of dat er ten onrechte informatie is achtergehouden.

Termijnen, ingebrekestelling en dwangsom

Een bestuursorgaan moet in beginsel binnen vier weken na ontvangst beslissen op een Woo-verzoek. Die termijn mag eenmalig met maximaal twee weken worden verlengd als het verzoek omvangrijk of ingewikkeld is. Beslist de overheid niet op tijd, dan kunt u het bestuursorgaan schriftelijk in gebreke stellen. Reageert het daarna niet binnen twee weken, dan kan dat – afhankelijk van het toepasselijke regime – leiden tot een dwangsom wegens niet tijdig beslissen en kunt u rechtstreeks beroep instellen bij de bestuursrechter wegens niet tijdig beslissen. Wij bewaken deze termijnen, stellen waar nodig tijdig in gebreke en zorgen dat uw verzoek niet op de lange baan wordt geschoven.

Bezwaar, beroep en voorlopige voorziening

Bent u het niet eens met een besluit op uw Woo-verzoek – bijvoorbeeld omdat te veel is weggelakt of het verzoek (deels) is afgewezen – dan kunt u binnen zes weken bezwaar maken bij het bestuursorgaan. Wordt het bezwaar afgewezen, dan staat binnen zes weken beroep open bij de rechtbank, en daarna eventueel hoger beroep bij de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State. Is er spoed, bijvoorbeeld omdat informatie op korte termijn nodig is, dan kan een voorlopige voorziening worden gevraagd bij de voorzieningenrechter. Het verkrijgen van informatie is vaak pas de eerste stap: de openbaar gemaakte stukken vormen regelmatig de basis voor een vervolgprocedure of voor onderhandelingen met de overheid. Deze stappen sluiten aan op de bredere bezwaar- en beroepspraktijk binnen het Bestuursrecht.

Actieve openbaarmaking en derde-belanghebbenden

De Woo legt sterker dan de Wob de nadruk op actieve openbaarmaking: bestuursorganen moeten bepaalde categorieën documenten uit zichzelf openbaar maken, zonder dat daarvoor een verzoek nodig is. Dat raakt ook ondernemers: informatie waarin uw onderneming voorkomt, kan zo openbaar worden. Bent u een derde-belanghebbende – bijvoorbeeld omdat een concurrent informatie over uw bedrijf opvraagt of omdat uw bedrijfsgegevens in op te vragen documenten staan – dan heeft u het recht een zienswijze in te dienen en zo nodig bezwaar en beroep aan te tekenen tegen openbaarmaking. Wij staan zowel verzoekers bij als ondernemingen die juist willen voorkomen dat vertrouwelijke gegevens op straat komen te liggen.

Wat MKB Juristen voor u doet

Bij MKB Juristen werken advocaten en bedrijfsjuristen in gemengde teams samen, voor zowel het internationale concern als de kleine ondernemer. Rond de Wet openbaarheid bestuur en de Wet open overheid ondersteunen wij u bij:

• het opstellen en indienen van een doeltreffend Woo- of Wob-verzoek;
• het beoordelen van weigeringen, weglakkingen en motiveringen;
• ingebrekestelling en het claimen van een dwangsom bij niet tijdig beslissen;
• bezwaar-, beroeps- en voorlopige-voorzieningprocedures;
• het beschermen van uw bedrijfsgegevens als derde-belanghebbende;
• het strategisch benutten van verkregen informatie in vervolgtrajecten, zoals tegen handhavingsbesluiten of bij milieuvergunningen.

Neem gerust contact met ons op om uw situatie vrijblijvend te bespreken.