Handhavingsbesluiten

Handhavingsbesluiten

Overheidsinstanties en bestuursorganen zijn belast met het houden van toezicht en de handhaving van wetgeving. Dat kan gaan over het overtreden van een (horeca)vergunning tot een inspectie van een toezichthouder (bijvoorbeeld Inspectie SWZ). Overheidsinstanties en bestuursorganen hebben een aantal handhavingsmiddelen tot hun beschikking zoals:

• Bestuurlijke boete
• Last onder bestuursdwang
• Last onder dwangsom
• Invorderingsbeschikking
• Intrekken van vergunningen
• Handhavingswaarschuwingen

Wanneer organisaties tegen handhavingsvraagstukken aanlopen, is het aan te raden deskundig juridisch advies in te winnen. Wij hebben ruime ervaring met handhavingsvraagstukken en -procedures. Zijn er vragen op het gebied van toezicht en handhaving? Neem dan contact op.

Herstelsancties versus bestraffende sancties

Een handhavingsbesluit valt juridisch uiteen in twee soorten sancties, en dat onderscheid bepaalt uw verdediging. Herstelsancties zijn erop gericht de overtreding te beëindigen of de gevolgen ongedaan te maken: de last onder dwangsom (artikel 5:31d Algemene wet bestuursrecht) en de last onder bestuursdwang (artikel 5:21 Algemene wet bestuursrecht). Daarbij krijgt u een begunstigingstermijn om zelf orde op zaken te stellen; doet u dat niet, dan verbeurt u een dwangsom of voert het bestuursorgaan de maatregel op uw kosten uit. Bestraffende sancties, zoals de bestuurlijke boete (artikel 5:40 Algemene wet bestuursrecht), zijn bedoeld om leed toe te voegen voor een gepleegde overtreding. Bij die laatste gelden zwaardere waarborgen, waaronder de evenredigheidstoets van artikel 5:46 Algemene wet bestuursrecht en het zwijgrecht. Of u nu een internationaal concern bent of de bakker op de hoek: de juiste kwalificatie bepaalt welke gronden kans van slagen hebben.

De procedure: van voornemen tot hoger beroep

Voordat een bestuursorgaan handhaaft, ontvangt u meestal een voornemen waarop u een zienswijze mag indienen (artikelen 4:8 en 4:11 Algemene wet bestuursrecht). Dit is het eerste, vaak onderschatte moment om de besluitvorming te beïnvloeden. Bent u het oneens met het uiteindelijke handhavingsbesluit, dan dient u binnen zes weken bezwaar te maken (artikel 6:7 Algemene wet bestuursrecht). Wordt het bezwaar afgewezen, dan staat beroep open bij de rechtbank en daarna hoger beroep bij de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State. Wie de bezwaartermijn laat verlopen, wordt geconfronteerd met een besluit dat formele rechtskracht krijgt en in beginsel onaantastbaar is. Onze advocaten en bedrijfsjuristen bewaken die termijnen en voeren de procedure van begin tot eind.

Voorlopige voorziening: handhaving tijdig stoppen

Een bezwaar of beroep schorst het handhavingsbesluit niet automatisch. De begunstigingstermijn loopt door en dwangsommen kunnen worden verbeurd terwijl uw procedure nog loopt. Om dit te voorkomen kunt u de voorzieningenrechter vragen om een voorlopige voorziening (artikel 8:81 Algemene wet bestuursrecht): een spoedmaatregel waarmee de werking van het besluit wordt geschorst totdat op uw bezwaar of beroep is beslist. Bij dreigende bedrijfssluiting of oplopende dwangsommen is snelheid alles. Wij beoordelen of een spoedprocedure kansrijk is en dienen het verzoek waar nodig binnen enkele dagen in.

Invorderingsbeschikking en kostenverhaal

Verbeurt u een dwangsom of voert het bestuursorgaan bestuursdwang uit, dan volgt een afzonderlijk besluit: de invorderingsbeschikking (artikel 5:37 Algemene wet bestuursrecht) of het kostenverhaalsbesluit. Belangrijk is dat een lopend bezwaar of beroep tegen de last op grond van artikel 5:31c Algemene wet bestuursrecht (bestuursdwang) en artikel 5:39 Algemene wet bestuursrecht (dwangsom) van rechtswege mede betrekking heeft op die invordering, mits u die uitdrukkelijk betwist. Verjaring speelt hier eveneens een rol: een verbeurde dwangsom verjaart in beginsel na één jaar (artikel 5:35 Algemene wet bestuursrecht). Wij bewaken zowel de invordering als de verjaringstermijnen, zodat u niet onnodig betaalt.

Veelgebruikte verdedigingsgronden

Een handhavingsbesluit staat lang niet altijd overeind. Veelvoorkomende gronden waarmee wij succesvol verweer voeren zijn:

• Geen overtreding: feitelijk of juridisch is er geen sprake van een overtreding.
• Concreet zicht op legalisatie: een vergunning is aangevraagd of kan worden verleend, zodat handhaving achterwege moet blijven.
• Bijzondere omstandigheden: gelet op de beginselplicht tot handhaving kan onder omstandigheden van handhaving worden afgezien.
• Evenredigheid: de sanctie of de hoogte van de dwangsom is niet in verhouding tot de overtreding (artikel 3:4 Algemene wet bestuursrecht).
• Onjuiste adressering: de last is gericht aan de verkeerde partij, bijvoorbeeld de verhuurder in plaats van de overtreder.

Welke grond kans van slagen heeft, hangt af van uw dossier. Wij voeren eerst een feiten- en legalisatieonderzoek uit en toetsen de evenredigheid voordat wij uw verweer opbouwen.

Bestuursrecht in samenhang

Handhavingsbesluiten staan zelden op zichzelf. Vaak hangen ze samen met een milieuvergunning, een vraagstuk binnen het omgevingsrecht of een ingetrokken horecavergunning. Een handhavingstraject vraagt daarom om een brede bestuursrechtelijke blik. Bekijk onze hoofdexpertise Bestuursrecht voor het volledige overzicht van onze dienstverlening, van subsidies tot omgevingsvergunningen.

Veelgestelde vragen over handhavingsbesluiten

Hoeveel tijd heb ik om bezwaar te maken tegen een handhavingsbesluit?
In beginsel zes weken na bekendmaking van het besluit (artikel 6:7 Algemene wet bestuursrecht). Wacht niet: hoe eerder wij meekijken, hoe meer ruimte er is voor een sterke zienswijze of bezwaarschrift.

Stopt mijn bezwaar de dwangsom?
Nee. Bezwaar schorst het besluit niet. Wilt u verbeuren van dwangsommen of een bedrijfssluiting voorkomen, dan vraagt u een voorlopige voorziening aan bij de voorzieningenrechter (artikel 8:81 Algemene wet bestuursrecht).

Wat is het verschil tussen een dwangsom en een bestuurlijke boete?
Een last onder dwangsom is een herstelsanctie die u prikkelt om de overtreding te beëindigen; een bestuurlijke boete is een bestraffende sanctie voor een reeds gepleegde overtreding. Bij een boete gelden extra waarborgen, zoals het zwijgrecht.

Werken jullie ook voor kleine ondernemers?
Ja. Onze gemengde teams van advocaten en bedrijfsjuristen staan zowel internationale concerns als de zelfstandige ondernemer en het MKB bij in handhavingskwesties.