Agentuur

Agentuur

De agentuurovereenkomst is een overeenkomst waarbij een handelsagent zich verbindt om de producten van de verkoper (de principaal) voor rekening en risico van de principaal te verkopen aan andere partijen. De handelsagent krijgt een vergoeding voor zijn bemiddelingswerkzaamheden. Een agentuurovereenkomst is een bijzondere overeenkomst waarin zeer specifieke afspraken, rechten en plichten kunnen worden opgenomen. De zakelijke relatie tussen de verkoper en de handelsagent is doorgaans een aangelegenheid voor de lange termijn. Het sluiten van een agentuurovereenkomst dient dan ook zorgvuldig te gebeuren. Het team distributie van MKB Juristen heeft ruime ervaring met het begeleiden van handelsagenten en principalen tijdens het onderhandelen en sluiten van de agentuurovereenkomst.

Zoals bij elke zakelijke relatie, kunnen in een agentuurs-relatie geschillen ontstaan. Wij begeleiden organisatie onder meer bij geschillen over:

• Exclusiviteitsbeding
• Mededinging
• Beëindiging en opzegging (al dan niet voortijdig)
• Klantenvergoeding
• Schadevergoeding

Wij hebben de kennis en expertise om uiteenlopende rollen op ons te nemen: van advisering tot geschilbeslechting. Wij hebben een ervaren team van advocaten en juristen op het gebied van agentuurovereenkomsten. Neem contact met ons op om de mogelijkheden te bespreken.

Agentuur binnen het handelsrecht

De agentuurovereenkomst is een van de kernfiguren binnen het Handelsrecht. Anders dan bij een gewone opdracht of distributie heeft de wetgever de positie van de handelsagent uitgebreid beschermd in de artikelen 7:428 tot en met 7:445 van het Burgerlijk Wetboek. Veel van die bepalingen zijn van dwingend recht: u kunt er in het contract niet ten nadele van de agent van afwijken. Wie als principaal of als handelsagent een overeenkomst sluit, doet er daarom goed aan de wettelijke kaders te kennen. Onze gemengde teams van advocaten en bedrijfsjuristen begeleiden zowel het internationale concern dat een agentennetwerk opzet als de zelfstandige handelsagent of de bakker op de hoek die voor het eerst met een agentuurrelatie te maken krijgt.

Wat is een agentuurovereenkomst? (artikel 7:428 BW)

Op grond van artikel 7:428 van het Burgerlijk Wetboek is de agentuurovereenkomst de overeenkomst waarbij de principaal aan de handelsagent opdraagt, en deze zich verbindt, voor een bepaalde of onbepaalde tijd en tegen beloning bij de totstandkoming van overeenkomsten bemiddeling te verlenen, en deze eventueel op naam en voor rekening van de principaal te sluiten, zonder aan de principaal ondergeschikt te zijn. Drie kenmerken zijn bepalend: de agent bemiddelt zelfstandig (er is geen gezagsverhouding zoals bij een arbeidsovereenkomst), hij doet dat tegen beloning, en de relatie heeft een duurzaam karakter. Voor de agentuurovereenkomst geldt geen vormvereiste: ook een mondelinge afspraak is geldig. Wel kan elke partij op grond van artikel 7:428 lid 3 BW van de ander een door beide ondertekend stuk verlangen waarin de inhoud van de overeenkomst is vastgelegd. Wij raden altijd aan de afspraken schriftelijk vast te leggen, om latere discussie over rechten en plichten te voorkomen.

Agentuur of distributie: een belangrijk onderscheid

De handelsagent wordt in de praktijk vaak verward met de distributeur, maar juridisch zijn het twee verschillende figuren. De handelsagent bemiddelt namens de principaal en de goederen blijven eigendom van de principaal; hij verdient provisie en draagt niet het verkooprisico. De distributeur koopt de goederen zelf in en verkoopt deze voor eigen rekening en risico door, met een marge als verdienste. Dit onderscheid heeft grote gevolgen: alleen de handelsagent geniet de dwingendrechtelijke bescherming van de wet, waaronder het recht op klantenvergoeding. Bij twijfel over de kwalificatie kijkt de rechter naar de feitelijke uitvoering van de overeenkomst, niet alleen naar het etiket dat partijen eraan hebben gegeven. Meer over de distributieovereenkomst leest u op onze pagina Distributie.

Provisie en beloning van de handelsagent (artikel 7:431 BW)

De handelsagent heeft op grond van artikel 7:431 BW recht op provisie over de overeenkomsten die tijdens de looptijd van de agentuurovereenkomst tot stand komen door zijn bemiddeling. Is aan de agent een bepaald gebied of een bepaalde kring van klanten toegewezen, dan kan hij ook recht hebben op provisie over transacties die zonder zijn directe tussenkomst in dat gebied tot stand komen. Wanneer de provisie verschuldigd en betaalbaar wordt, is geregeld in de artikelen 7:432 tot en met 7:434 BW; de principaal moet de agent bovendien een maandelijkse opgave van de verschuldigde provisie verstrekken. Heldere afspraken over de hoogte, de grondslag en het moment van verschuldigdheid van de provisie voorkomen veel geschillen.

Opzegging en beëindiging van de agentuurovereenkomst (artikel 7:437 BW)

Een agentuurovereenkomst voor onbepaalde tijd kan door beide partijen worden opgezegd met inachtneming van een opzegtermijn. Is geen termijn overeengekomen, dan geldt op grond van artikel 7:437 BW een wettelijke opzegtermijn van vier maanden, vermeerderd met een maand na drie jaar looptijd en met twee maanden na zes jaar looptijd. Partijen mogen geen kortere termijn afspreken dan een maand in het eerste jaar, twee maanden in het tweede jaar en drie maanden in de daaropvolgende jaren. Opzegging dient bovendien tegen het einde van een kalendermaand te geschieden. Wordt de overeenkomst onregelmatig opgezegd – dus zonder de juiste termijn in acht te nemen – dan is de opzeggende partij schadeplichtig. Naast opzegging kan de overeenkomst onder bijzondere omstandigheden ook met onmiddellijke ingang worden beëindigd wegens een dringende reden (artikel 7:439 BW); wie ten onrechte een beroep doet op een dringende reden, is eveneens schadevergoeding verschuldigd.

Klantenvergoeding bij einde van de overeenkomst (artikel 7:442 BW)

Een van de meest besproken onderwerpen is de klantenvergoeding (goodwillvergoeding) van artikel 7:442 BW. De handelsagent heeft bij het einde van de overeenkomst recht op deze vergoeding voor zover hij de principaal nieuwe klanten heeft aangebracht of de overeenkomsten met bestaande klanten aanmerkelijk heeft uitgebreid, de principaal daar nog steeds aanzienlijk voordeel van heeft, en de betaling van de vergoeding billijk is gelet op alle omstandigheden. De vergoeding bedraagt op grond van artikel 7:442 lid 2 BW ten hoogste de beloning van één jaar, berekend naar het gemiddelde van de laatste vijf jaar (of, bij een kortere looptijd, naar het gemiddelde van de gehele duur). Belangrijk: de agent moet binnen één jaar na het einde van de overeenkomst aan de principaal meedelen dat hij de klantenvergoeding verlangt, anders vervalt zijn recht. De vergoeding is onder meer niet verschuldigd wanneer de overeenkomst is geëindigd door een aan de agent toe te rekenen omstandigheid die een dringende reden oplevert, of wanneer de agent zelf zonder gerechtvaardigde reden heeft opgezegd.

Non-concurrentiebeding na de agentuur (artikel 7:443 BW)

Partijen kunnen afspreken dat de handelsagent na het einde van de overeenkomst gedurende een bepaalde periode niet concurreert. Een dergelijk non-concurrentiebeding is op grond van artikel 7:443 BW alleen geldig als het schriftelijk is overeengekomen, betrekking heeft op het soort goederen of diensten waarvan de agent de vertegenwoordiging had, en beperkt is tot het gebied of de kring van klanten die aan de agent waren toevertrouwd. Bovendien mag het beding niet langer gelden dan twee jaar na het einde van de overeenkomst. De principaal kan zich niet op het beding beroepen wanneer hij de overeenkomst onregelmatig heeft beëindigd of wanneer het einde aan hemzelf te wijten is.

Dwingend recht: contractsvrijheid met grenzen (artikel 7:445 BW)

De wetgever heeft de handelsagent bewust een sterke positie gegeven. Artikel 7:445 BW bepaalt welke bepalingen van dwingend recht zijn: daarvan kan in het contract niet ten nadele van de agent worden afgeweken. Een beding dat de wettelijke bescherming uitholt, is dan ook vernietigbaar. Voor principalen betekent dit dat een standaardcontract uit het buitenland lang niet altijd onder Nederlands recht standhoudt; voor agenten betekent het dat zij sterker staan dan een eerste lezing van het contract soms doet vermoeden. Wij beoordelen agentuurovereenkomsten dan ook altijd tegen de achtergrond van dit dwingende recht.

Hoe MKB Juristen u bijstaat bij agentuur

Of u nu een agentennetwerk opzet, een agentuurovereenkomst wilt laten beoordelen of in een geschil over klantenvergoeding of opzegging verwikkeld bent geraakt: onze gemengde teams van advocaten en bedrijfsjuristen staan zowel principalen als handelsagenten bij. Wij stellen overeenkomsten op en onderhandelen daarover, adviseren over provisie, exclusiviteit en non-concurrentie, en procederen waar nodig over beëindiging en vergoedingen. Van internationaal concern tot de bakker op de hoek: wij vertalen de regels van het handelsrecht naar een praktische, betaalbare aanpak die bij uw situatie past.