(Semi-)publieke sector

Wat we doen

Belangen in de (semi-)publieke sector worden soms anders gewogen dan in bijvoorbeeld het bedrijfsleven. Daarom hebben we onze arbeidsrechtelijke kennis en ruime ervaring binnen dit domein samengebracht in een aparte praktijkgroep. We zijn de meedenkende adviseur en sparringpartner voor uiteenlopende cliënten. Van bijvoorbeeld ziekenhuizen, onderwijsinstellingen en universiteiten tot woningcorporaties, zorgorganisaties en kerkelijke organisaties. Daarnaast zijn we gespecialiseerd in de rechtspositie van ambtenaren, die sinds 1 januari 2020 is vastgelegd in de Wet normalisering rechtspositie ambtenaren (Wnra).

Kenmerkend voor onze aanpak is dat we verder gaan dan alleen het arbeidsrecht. Eerst overzien we het totale speelveld van partijen en belangen. Daarbinnen zoeken we de optimale ruimte om tot onderhandeling en de beste, meest duurzame oplossing te komen. Ook mediation hoort hierbij tot de mogelijkheden. Wij staan de organisatie onder meer bij als het gaat om:

• Bestuurskwesties
• Functiegeschiktheid
• Disfunctionerende medewerkers
• Reorganisaties
• Aanpassing van salarissen
• Het opstellen van nieuwe arbeidsvoorwaarden

Vragen op het gebied van arbeidsrecht in de (semi-)publieke sector? Neem dan contact met ons op.

Wat maakt arbeidsrecht in de (semi-)publieke sector anders?

Een ziekenhuis, een gemeente, een woningcorporatie of een onderwijsinstelling is geen gewone werkgever. Naast het arbeidsrecht spelen het algemeen belang, politieke besluitvorming, publieke verantwoording en een dicht web van regelgeving een rol. Een ambtenaar wordt daarom wel een “werknemer-plus” genoemd: op hem of haar is sinds de normalisering het gewone arbeidsrecht van toepassing, maar daar komen aanvullende plichten bovenop. Wie een dossier in deze sector zuiver als regulier arbeidsrecht behandelt, mist de helft van het speelveld. Wij combineren juist beide perspectieven. Onze gemengde teams van advocaten en bedrijfsjuristen kennen zowel de arbeidsrechtelijke regels van Arbeidsrecht als de bijzondere normen die in het publieke domein gelden, voor het internationale concern dat publiek-private taken uitvoert net zo goed als voor de lokale stichting.

De Wet normalisering rechtspositie ambtenaren (Wnra) in de praktijk

Sinds 1 januari 2020 geldt voor de meeste ambtenaren de Wet normalisering rechtspositie ambtenaren (Wnra). De eenzijdige aanstelling is daarmee vervangen door een tweezijdige arbeidsovereenkomst in de zin van artikel 7:610 van het Burgerlijk Wetboek. Dat heeft grote gevolgen voor de praktijk:

• De rechtspositie wordt niet langer geregeld in eenzijdige rechtspositieregelingen, maar in een cao en de individuele arbeidsovereenkomst.
• Geschillen lopen niet meer via het bestuursrecht en de bestuursrechter, maar via het civiele recht.
• Ontslag verloopt nu via de route van het reguliere arbeidsrecht: opzegging na toestemming van het UWV of ontbinding door de kantonrechter, op de ontslaggronden van artikel 7:669 van het Burgerlijk Wetboek.
• De transitievergoeding en de ketenregeling voor opvolgende contracten zijn van toepassing.

Niet voor iedereen veranderde er iets. Een aantal groepen is van de Wnra uitgezonderd en behoudt een eigen rechtspositie, waaronder militairen, politieambtenaren, de rechterlijke macht en politieke ambtsdragers. Voor deze groepen blijven afzonderlijke regimes gelden. Wij brengen vooraf in kaart welk regime op uw organisatie of functie van toepassing is, zodat de gekozen route ook houdbaar is.

Integriteit, de ambtseed en bijzondere ambtelijke verplichtingen

Ook na de normalisering blijven bijzondere verplichtingen uit de Ambtenarenwet 2017 gelden. Denk aan de ambtseed of belofte, de plicht tot het melden van nevenwerkzaamheden, geheimhouding en de bredere norm van goed ambtenaarschap. Gedrag buiten werktijd kan voor een ambtenaar arbeidsrechtelijke gevolgen hebben, omdat het publieke ambt 24 uur per dag een voorbeeldfunctie meebrengt. Integriteitskwesties vragen daarom om zorgvuldig onderzoek en een correcte procedure, zeker wanneer ze leiden tot een arbeidsrechtelijke maatregel of ontslag. Vaak raakt dit aan fraude, compliance en integriteit. Wij begeleiden het feitenonderzoek, de hoor-en-wederhoorprocedure en de arbeidsrechtelijke afronding, zo nodig met een vaststellingsovereenkomst of een gang naar de kantonrechter.

WNT, beloningsbeleid en bescherming van klokkenluiders

In de (semi-)publieke sector gelden extra kaders rond beloning en melden van misstanden. De Wet normering topinkomens (WNT) begrenst de bezoldiging en ontslagvergoedingen van topfunctionarissen bij overheids- en semipublieke instellingen. Afspraken die deze norm overschrijden zijn niet rechtsgeldig en moeten worden teruggevorderd, wat bij benoeming en bij vertrek tot lastige situaties leidt. Daarnaast biedt de Wet bescherming klokkenluiders werknemers die te goeder trouw een vermoeden van een misstand melden bescherming tegen benadeling. Organisaties moeten beschikken over een interne meldprocedure en zorgvuldig omgaan met meldingen. Wij toetsen arbeidsvoorwaarden en vertrekregelingen aan de WNT en helpen bij het inrichten van een sluitende meldregeling, zodat een melding niet uitmondt in een onnodig arbeidsconflict.

Cao-landschap, reorganisatie en medezeggenschap

Na de Wnra wordt de rechtspositie van veel ambtenaren bepaald door sector-cao’s, zoals de Cao Gemeenten, de Cao Provincies, de Cao Rijk en de cao’s voor onderwijs en zorg. Deze cao’s zijn vaak gedetailleerder en dwingender dan in de marktsector. Bij reorganisaties, fusies en bezuinigingen spelen daarnaast de Wet op de ondernemingsraden (WOR) en politieke besluitvorming een grote rol; de ondernemingsraad heeft adviesrecht en soms instemmingsrecht. Dit raakt direct aan reorganisatie en medezeggenschap en aan het ontslagrecht. Wij begeleiden het hele traject: van het sociaal plan en de cao-uitleg tot het overleg met de medezeggenschap en de individuele arbeidsrechtelijke afwikkeling.

Veelgestelde vragen

Vallen alle ambtenaren sinds de Wnra onder het gewone arbeidsrecht?
Nee. De meeste ambtenaren wel, maar groepen als militairen, politieambtenaren, de rechterlijke macht en politieke ambtsdragers zijn uitgezonderd en houden een eigen rechtspositie.

Hoe verloopt ontslag van een ambtenaar nu?
Via het reguliere arbeidsrecht. Afhankelijk van de grond loopt dat via toestemming van het UWV of via ontbinding door de kantonrechter, op de ontslaggronden van artikel 7:669 van het Burgerlijk Wetboek, met recht op de transitievergoeding.

Gelden er na de normalisering nog bijzondere plichten voor ambtenaren?
Ja. De Ambtenarenwet 2017 stelt onder meer eisen rond de ambtseed of belofte, het melden van nevenwerkzaamheden, geheimhouding en goed ambtenaarschap. Die plichten blijven naast het arbeidsrecht bestaan.

Wat betekent de WNT voor een vertrekregeling?
De Wet normering topinkomens begrenst de bezoldiging en de ontslagvergoeding van topfunctionarissen in de (semi-)publieke sector. Afspraken boven de norm zijn niet rechtsgeldig en worden teruggevorderd; een vertrekregeling moet dus binnen de WNT passen.