MKB Juristen stelt juridische documenten op maat op
Het beste is om belangrijke contracten, algemene voorwaarden en andere juridische documenten niet zelf te knutselen of te kopiëren. Wij helpen ondernemers budgetvriendelijk met juridisch maatwerk, vooraf duidelijke kosten en praktische uitleg.
- Contracten, voorwaarden en juridische documenten op maat
- Budgetvriendelijk en vooraf duidelijk over de kosten
- Gratis adviesgesprek of vrijblijvend een offerte aanvragen
Het beheer van een Facebookpagina die voor een bedrijf is aangemaakt, komt in de regel toe aan de werkgever en niet aan de werknemer die de pagina heeft opgezet. Ook wanneer een medewerker de pagina op eigen initiatief en in eigen tijd via een persoonlijk account heeft aangemaakt, kan die pagina als bedrijfsmiddel van de werkgever worden gezien. Bepalend is niet wie de pagina technisch heeft aangemaakt, maar voor wiens onderneming en in welke context dat is gebeurd. De rechtbank Gelderland bevestigde dit in een kort geding uit 2019 (ECLI:NL:RBGEL:2019:4651) en verplichtte een ex-werkneemster het beheer en de inloggegevens over te dragen.
Van wie is een zakelijke Facebookpagina: werkgever of werknemer?
Sociale media kwamen eerst op vanuit de gebruikers en pas daarna vanuit bedrijven. In die beweging gebeurde het regelmatig dat een enthousiaste medewerker zelf een pagina aanmaakte voor de organisatie waar hij of zij werkte. Dat een werknemer de pagina op eigen initiatief opzet en beheert, betekent echter niet automatisch dat die werknemer ook het beheerrecht heeft. Een rechter kijkt naar de bredere context: voor wie was de pagina bedoeld, en hoorde het bijhouden ervan bij het werk?
De kernvraag is of de pagina functioneert als bedrijfsmiddel van de onderneming. Is dat zo, dan kan de werkgever overdracht van het beheer en de inloggegevens vorderen, ook als de werknemer een ander standpunt inneemt. Een bedrijfsmiddel is alles wat de onderneming gebruikt om haar activiteiten uit te voeren; bij sociale media gaat het dan om de pagina zelf, de opgebouwde volgers, de content en de beheerrechten.
Kort samengevat wegen rechters doorgaans deze punten mee om te bepalen wie rechthebbende is:
- Naamgeving: verwijst de pagina naar de organisatie of naar de persoon?
- Inhoud: gaat de content over de onderneming en haar activiteiten?
- Context: is de pagina tijdens het dienstverband ontstaan en hoorde het beheer bij de functie?
- Afspraken en gezag: blijkt uit instructies, taaklijsten of een arbeidsovereenkomst dat de werkgever zeggenschap had?
De zaak bij de rechtbank Gelderland (2019)
In deze zaak ging het om een medewerkster die van december 2008 tot augustus 2019 werkzaam was voor een dierenopvangtehuis. Tijdens haar dienstverband maakte zij een Facebookpagina aan voor de stichting. Zij deed dit via haar eigen Facebookaccount en beheerde de pagina deels buiten kantoortijd en buiten de letterlijke omschrijving van haar functie.
Toen zij haar arbeidsovereenkomst opzegde, vroeg het bestuur haar de pagina over te dragen. Zij weigerde: volgens haar had zij de pagina op eigen initiatief aangemaakt en in haar vrije tijd beheerd, waardoor alleen zij het beheerrecht zou hebben. Het dierenopvangtehuis legde de kwestie daarop voor aan de kortgedingrechter.
Waarom de rechter oordeelde dat de pagina aan de werkgever toekwam
De kortgedingrechter woog meerdere omstandigheden mee om te bepalen wie rechthebbende op het beheer was:
- De pagina werd tijdens het dienstverband aangemaakt.
- De naam van de pagina verwees naar de organisatie zelf en niet naar de werkneemster.
- De inhoud van de pagina was rechtstreeks gerelateerd aan de activiteiten van het dierenopvangtehuis.
- De werkgever had de werkneemster eerder per e-mail gevraagd een Facebookbericht te verwijderen, waaraan zij direct gehoor gaf, wat wees op een gezagsverhouding rond de pagina.
- Uit werkverslagen en taaklijsten bleek dat het bijhouden van de Facebookpagina tot haar werkzaamheden behoorde.
Dat de organisatie jarenlang profiteerde van een goedlopende pagina die de werkneemster zelf vulde en onderhield, stond er volgens de rechter niet aan in de weg dat het beheerrecht bij de werkgever lag. De ex-werkneemster moest het beheer en de inloggegevens overdragen, versterkt met een dwangsom voor het geval zij in gebreke zou blijven.
Wat betekent dit voor u als werkgever of ondernemer?
Een Facebookpagina, Instagram-account, LinkedIn-bedrijfspagina of YouTube-kanaal vertegenwoordigt waarde: bereik, volgers, reviews en jarenlange content. Raakt u de inloggegevens kwijt aan een vertrekkende medewerker, dan kan dat uw zichtbaarheid en klantcontact serieus schaden. Deze uitspraak laat zien dat een werkgever niet kansloos is, maar een procedure kost tijd, geld en bewijsvoering. Voorkomen is daarom beter dan procederen.
Let op: elke zaak wordt op de eigen feiten beoordeeld. Ontbreken duidelijke afspraken en is onhelder of het beheer bij het werk hoorde, dan wordt de uitkomst onzekerder. Heldere afspraken vooraf maken het verschil. Dezelfde logica geldt overigens voor klantenlijsten, e-mailaccounts en zakelijke telefoonnummers die op naam van een medewerker staan.
Werknemersauteursrecht en sociale media
Naast het beheer van accounts speelt vaak de vraag wie rechthebbende is op de content die een werknemer maakt: denk aan teksten, foto’s, video’s of software. Het uitgangspunt is dat het auteursrecht op werk dat een werknemer in het kader van zijn functie maakt, bij de werkgever ligt. Maakt een medewerker echter iets dat buiten zijn takenpakket valt, dan ligt dat genuanceerder en kan de werkgever het auteursrecht niet zonder meer claimen. Ook hier geldt: leg de gewenste situatie schriftelijk vast. Meer hierover leest u op onze pagina over auteursrecht.
Zo voorkomt u discussie over sociale media en accounts
Met een paar concrete maatregelen voorkomt u een conflict bij vertrek van een medewerker:
- Maak zakelijke accounts aan op een zakelijk e-mailadres dat onder controle van de organisatie staat, niet op een priveaccount.
- Beheer toegang centraal via een wachtwoordmanager en, bij Facebook, via de Bedrijfsmanager (Business Manager), zodat beheerrechten losstaan van een persoon.
- Leg in de arbeidsovereenkomst of een aparte regeling vast dat beheer van bedrijfsaccounts tot de functie behoort en dat accounts, content en inloggegevens bij uitdiensttreding worden overgedragen.
- Neem een bepaling op over werknemersauteursrecht en de overdracht daarvan, zodat ook de rechten op gemaakte content duidelijk zijn.
- Documenteer wie wat beheert in functieomschrijvingen en taaklijsten; dat vormde in deze zaak belangrijk bewijs.
De basis hiervoor legt u in een goede arbeidsovereenkomst. Zie ook ons eerdere artikel over het belang van een goede arbeidsovereenkomst.
Veelgestelde vragen over beheer van een Facebookpagina en werkgever
Is een Facebookpagina van de werkgever of van de werknemer?
Als de pagina voor de onderneming is aangemaakt en functioneert als bedrijfsmiddel, komt het beheer in beginsel toe aan de werkgever. Dat de werknemer de pagina zelf opzette of in eigen tijd beheerde, is daarvoor niet doorslaggevend.
Mag een ex-werknemer de inloggegevens van een bedrijfspagina weigeren af te staan?
Niet zonder meer. Blijkt dat de pagina aan de werkgever toebehoort, dan kan een rechter de werknemer verplichten het beheer en de inloggegevens over te dragen, eventueel onder dwangsom. In de zaak bij de rechtbank Gelderland gebeurde dat ook.
Wat als de werknemer de pagina op eigen initiatief en in eigen tijd aanmaakte?
Dat is een omstandigheid die meeweegt, maar geen vrijbrief. De rechter kijkt naar het geheel: de naam, de inhoud, het verband met het werk en eventuele afspraken of taaklijsten waaruit blijkt dat het beheer bij de functie hoorde.
Wie heeft het auteursrecht op content die een werknemer maakt?
Maakt een werknemer content binnen zijn functie, dan ligt het auteursrecht in de regel bij de werkgever. Voor werk dat buiten het takenpakket valt, geldt dat niet automatisch. Leg de afspraken daarom schriftelijk vast.
Hoe voorkom ik een conflict over sociale media bij vertrek van een medewerker?
Beheer accounts centraal op zakelijke e-mailadressen, gebruik waar mogelijk de Bedrijfsmanager, en leg in de arbeidsovereenkomst vast dat accounts, content en inloggegevens bij uitdiensttreding worden overgedragen.
Geldt dit ook voor LinkedIn, Instagram of een YouTube-kanaal?
Ja, dezelfde uitgangspunten gelden voor andere zakelijke accounts. Beslissend is of het account als bedrijfsmiddel functioneert en of het beheer ervan tot de functie van de medewerker behoorde.
Hulp nodig bij afspraken over accounts en auteursrecht?
Werknemersauteursrecht en het beheer van sociale media en websites zijn geen eenvoudige onderwerpen. Een waterdicht document voorkomt dure discussies achteraf. De juristen van MKB Juristen helpen u graag, tegen heldere tarieven, op het gebied van arbeidsrecht en auteursrecht. Wilt u uw situatie of document bespreken? Plan een vrijblijvend intakegesprek in en wij denken met u mee.
