MKB Juristen stelt juridische documenten op maat op
Het beste is om belangrijke contracten, algemene voorwaarden en andere juridische documenten niet zelf te knutselen of te kopiëren. Wij helpen ondernemers budgetvriendelijk met juridisch maatwerk, vooraf duidelijke kosten en praktische uitleg.
- Contracten, voorwaarden en juridische documenten op maat
- Budgetvriendelijk en vooraf duidelijk over de kosten
- Gratis adviesgesprek of vrijblijvend een offerte aanvragen
Een werkgever is bij een bedrijfsongeval in beginsel aansprakelijk op grond van zijn zorgplicht (artikel 7:658 BW), ook als de werknemer dronken was. Dronkenschap is op zichzelf geen vrijbrief: het ontslaat je als werkgever niet automatisch van aansprakelijkheid. Je gaat alleen vrijuit als je kunt bewijzen dat je aan je zorgplicht hebt voldaan, of dat sprake was van opzet of bewuste roekeloosheid van de werknemer. Heb je alcohol laten schenken of het drinken oogluikend toegelaten, dan loop je juist extra risico. Hieronder leggen we uit hoe werkgeversaansprakelijkheid, dronkenschap en je alcoholbeleid zich tot elkaar verhouden.
Wat is werkgeversaansprakelijkheid bij een bedrijfsongeval?
Op de werkgever rust een vergaande zorgplicht voor de veiligheid en gezondheid van zijn medewerkers. Die zorgplicht is vastgelegd in artikel 7:658 van het Burgerlijk Wetboek. Je bent als werkgever verplicht om je bewust te zijn van mogelijke gevaren op de werkvloer, daarop te anticiperen en proactief in te grijpen waar dat nodig is.
In de praktijk is die lat hoog. Loopt een werknemer letsel op door een bedrijfsongeval, dan wordt al snel aangenomen dat de werkgever aansprakelijk is. Je moet dan aantonen dat je alle redelijkerwijs van je te verwachten maatregelen hebt genomen om het ongeval te voorkomen. Dat bewijs is vaak lastig te leveren. Daardoor draait de werkgever in veel gevallen op voor de kosten van een bedrijfsongeval, zoals schadevergoeding, loondoorbetaling en juridische kosten.
Welke uitzonderingen kennen de wet en de rechtspraak?
Toch is de werkgever niet altijd aansprakelijk. De wet en de rechtspraak kennen enkele zogenoemde disculpatiegronden: situaties waarin de werkgever buiten schot kan blijven. Belangrijk is dat de bewijslast bij de werkgever ligt. Jij moet aantonen dat een uitzondering van toepassing is, en dat lukt lang niet altijd.
- Je hebt aan je zorgplicht voldaan. Je toont aan dat je alle redelijke veiligheidsmaatregelen hebt genomen en dat het ongeval ook dan niet te voorkomen was geweest.
- Bewuste roekeloosheid van de werknemer. De werknemer heeft zich vlak voor het ongeval bewust van de gevaren rekenschap gegeven en toch onverantwoord gehandeld. Dit is een zware toets; de rechter neemt bewuste roekeloosheid niet snel aan.
- Opzet van de werknemer. De werknemer heeft het letsel willens en wetens veroorzaakt.
Dronkenschap kan binnen deze uitzonderingen een rol spelen, maar is op zichzelf geen zelfstandige grond om onder aansprakelijkheid uit te komen.
Dronkenschap ontslaat de werkgever niet van zijn zorgplicht
Het zou niet logisch zijn als je als werkgever altijd zou moeten opdraaien voor de gevolgen wanneer een werknemer dronken van een ladder valt. Maar het omgekeerde geldt evenmin: dronkenschap levert niet automatisch een ontheffing van aansprakelijkheid op. Je zorgplicht brengt juist mee dat je moet ingrijpen zodra je merkt dat een werknemer onder invloed is.
Concreet wordt van je verwacht dat je:
- een duidelijk alcohol- en drugsbeleid voert binnen je organisatie;
- werknemers voldoende voorlicht over de risico’s van werken onder invloed;
- daadwerkelijk handelt als je signaleert dat iemand heeft gedronken, bijvoorbeeld door diegene het werk te laten staken.
Doe je dat niet, dan kan dronkenschap zich juist tegen je keren. De rechter weegt al deze omstandigheden mee bij de vraag of jij aan je zorgplicht hebt voldaan.
Extra oppassen tijdens een vrijmibo of bedrijfsfeest
De situatie wordt nog risicovoller wanneer jij als werkgever degene bent die de alcohol laat schenken. Een vrijdagmiddagborrel met drank is dan ook niet zonder risico, zeker als het niet bij dat ene glaasje blijft.
Dat een werkgever ook buiten de gewone werkvloer in beeld kan komen, blijkt uit een bekende uitspraak van de Hoge Raad van 9 november 2007 (ECLI:NL:HR:2007:BA7557). Tijdens een personeelsfeest gooiden enkele medewerkers lampenolie op een brandende barbecue, met grote schade tot gevolg. De Hoge Raad oordeelde dat de werkgever voor die schade aansprakelijk kon zijn: er was voldoende verband tussen het feest en de dienstbetrekking, en het deed er niet toe dat het feest buiten werktijd plaatsvond. De schade viel binnen de risicosfeer van de werkgever.
De kern voor jou als ondernemer: organiseer je zelf een activiteit waarbij alcohol vloeit, dan houdt je verantwoordelijkheid niet op bij de voordeur van het kantoor. Of er sprake is van werkgeversaansprakelijkheid hangt af van de feitelijke omstandigheden, zoals of de werkgever de activiteit organiseerde, hoeveel toezicht er was, welke voorzorgsmaatregelen zijn getroffen en welke maatregelen hadden kunnen worden getroffen.
Hoe beperk je als werkgever je risico? Stel een alcoholprotocol op
Wil je je aansprakelijkheidsrisico verkleinen, dan is een alcoholprotocol (alcohol- en drugsbeleid) een belangrijk instrument. Zo’n protocol legt vast welke regels gelden, hoe leidinggevenden moeten optreden en wat de gevolgen zijn van overtredingen. Voordelen:
- het laat zien dat je je zorgplicht serieus neemt en helpt de aansprakelijkheidsvraag in jouw voordeel te beantwoorden;
- het geeft leidinggevenden een richtsnoer voor hoe te handelen bij dronkenschap, want hun (niet-)handelen telt mee voor jouw aansprakelijkheid;
- het draagt bij aan een veilige werkomgeving en voorkomt discussie achteraf.
Belangrijk is wel de strikte naleving ervan. Een protocol dat in de la verdwijnt, biedt weinig bescherming. Leg het beleid bij voorkeur ook vast in je personeelshandboek, zodat het voor iedereen kenbaar is. Twijfel je over de afspraken in de arbeidsovereenkomst rond gedrag en veiligheid? Laat die dan juridisch toetsen.
Stappenplan na een bedrijfsongeval met alcohol in het spel
Gebeurt er onverhoopt toch een ongeval waarbij alcohol een rol speelt? Handel dan zorgvuldig en gestructureerd:
- Zorg eerst voor de gewonde. Schakel waar nodig direct medische hulp in en stel de werknemer veilig.
- Leg de situatie vast. Noteer wat er is gebeurd, wie aanwezig waren en welke omstandigheden een rol speelden. Foto’s en getuigenverklaringen kunnen later van belang zijn.
- Meld een ernstig ongeval. Een ongeval met ernstig letsel of overlijden moet bij de Nederlandse Arbeidsinspectie worden gemeld. Twijfel je of melding verplicht is, vraag dan advies.
- Schakel je verzekeraar in. Informeer je aansprakelijkheidsverzekeraar tijdig, zodat je geen rechten verspeelt.
- Win juridisch advies in. Laat je positie beoordelen voordat je aansprakelijkheid erkent of toezeggingen doet.
Veelgestelde vragen over aansprakelijkheid bij dronkenschap
Ben ik als werkgever aansprakelijk als een dronken werknemer een ongeval veroorzaakt?
Dat hangt af van de omstandigheden. Je bent niet automatisch aansprakelijk, maar dronkenschap ontslaat je ook niet zonder meer van je zorgplicht. Heb je voldoende voorlichting gegeven, een alcoholbeleid gevoerd en ingegrepen waar nodig, dan sta je sterker. Heb je niets gedaan, dan loop je risico.
Geldt mijn zorgplicht ook tijdens een vrijmibo of bedrijfsuitje?
Ja. Organiseer je zelf een activiteit waarbij alcohol wordt geschonken, dan kan je verantwoordelijkheid zich daar in beginsel ook over uitstrekken. Uit de rechtspraak blijkt dat de werkgever aansprakelijk kan zijn voor schade die op zo’n feest ontstaat, zeker als toezicht ontbrak.
Wat is het verschil tussen bewuste roekeloosheid en gewone onvoorzichtigheid?
Van bewuste roekeloosheid is pas sprake als de werknemer zich vlak voor het handelen daadwerkelijk bewust was van het gevaar en toch doorging. Gewone onvoorzichtigheid of een inschattingsfout is daarvoor niet genoeg. De rechter neemt bewuste roekeloosheid zelden aan.
Wat moet er minimaal in een alcoholprotocol staan?
Denk aan duidelijke regels over alcohol en drugs op de werkvloer en tijdens bedrijfsactiviteiten, de rol en verantwoordelijkheid van leidinggevenden, de wijze van controle en de gevolgen bij overtreding. Belangrijk is dat het beleid kenbaar is en consequent wordt nageleefd.
Wie moet bewijzen of de werkgever aansprakelijk is?
De bewijslast voor de uitzonderingen ligt bij de werkgever. Wil je je beroepen op het voldoen aan de zorgplicht of op bewuste roekeloosheid, dan moet jij dat aannemelijk maken. Dat is in de praktijk vaak lastig.
Alcoholprotocol of advies nodig? Wij helpen je
Wil je een alcoholprotocol laten opstellen of weten waar jij als werkgever aan toe bent na een bedrijfsongeval? De juristen van MKB Juristen denken graag met je mee. We adviseren over je zorgplicht, je aansprakelijkheid en de juiste voorzorgsmaatregelen.
- Bekijk onze hulp bij arbeidsrecht voor vragen over personeel en aansprakelijkheid.
- Laat je arbeidsdocumenten regelen via onze contracten.
- Of plan direct een gesprek: intake inplannen.
