MKB Juristen stelt juridische documenten op maat op
Het beste is om belangrijke contracten, algemene voorwaarden en andere juridische documenten niet zelf te knutselen of te kopiëren. Wij helpen ondernemers budgetvriendelijk met juridisch maatwerk, vooraf duidelijke kosten en praktische uitleg.
- Contracten, voorwaarden en juridische documenten op maat
- Budgetvriendelijk en vooraf duidelijk over de kosten
- Gratis adviesgesprek of vrijblijvend een offerte aanvragen
Wat is een overnameovereenkomst? Het is het hoofddocument waarin koper en verkoper de verkoop van een onderneming juridisch bindend vastleggen: wat er precies wordt overgedragen, tegen welke prijs, onder welke voorwaarden en met welke garanties. De overnameovereenkomst is de overkoepelende afspraak die de hele transactie draagt. Losse stukken zoals een intentieverklaring, due diligence of een aandeelhoudersovereenkomst hangen eronder, maar de overnameovereenkomst bepaalt of de koop doorgaat en wie waarvoor instaat.
Het korte antwoord
- Wat: het bindende koopcontract voor een bedrijf of bedrijfsonderdeel.
- Twee hoofdvormen: aandelentransactie (de aandelen van de BV) of activa-passivatransactie (losse bezittingen en schulden).
- Kern: koopobject, koopprijs, garanties, vrijwaringen en opschortende voorwaarden.
- Vorm: bij aandelen van een BV is een notariële akte verplicht voor de levering.
- Doel: risico’s verdelen en zekerheid geven voordat het geld overgaat.
Wat is een overnameovereenkomst in de praktijk?
Bij een bedrijfsovername gaat het zelden alleen om een prijs. De koper wil weten wat hij koopt en de verkoper wil na de verkoop niet jarenlang aansprakelijk blijven. De overnameovereenkomst legt beide vast. Vaak wordt de term door elkaar gebruikt met een koopovereenkomst of een aandelenkoopovereenkomst. In deze uitleg staat de overnameovereenkomst als overkoepelend document centraal: het contract dat de structuur van de deal bepaalt, ongeacht of je aandelen of activa koopt.
Het verschil met een gewone koopovereenkomst zit in de complexiteit. Bij een auto weet je wat je krijgt. Bij een onderneming koop je omzet, personeel, contracten, schulden, klanten en risico’s die je pas na de overdracht leert kennen. Daarom bevat een overnameovereenkomst uitgebreide garanties en vrijwaringen die de wettelijke conformiteitsregels van artikel 7:17 BW aanvullen.
Aandelentransactie of activatransactie
De belangrijkste structuurkeuze is share deal of asset deal. Die keuze bepaalt de hele opzet van de overnameovereenkomst.
- Aandelentransactie (share deal): de koper neemt de aandelen van de BV over. De onderneming blijft in dezelfde rechtspersoon en alle contracten, vergunningen en personeel gaan automatisch mee. De verkoper krijgt in beginsel de koopsom belast in box 2. De levering van BV-aandelen loopt verplicht via een notariële akte, artikel 2:196 BW.
- Activa-passivatransactie (asset deal): de koper koopt losse onderdelen, bijvoorbeeld de inventaris, de handelsnaam, de voorraad en bepaalde contracten. Hij kiest wat hij wel en niet overneemt. Schulden en risico’s blijven vaker bij de verkoper. Nadeel: contracten en vergunningen moeten stuk voor stuk worden overgezet, wat instemming van de wederpartij vereist.
Kopers geven vaak de voorkeur aan een asset deal, omdat ze zo verborgen schulden buiten de deur houden. Verkopers willen juist meestal een share deal, omdat die fiscaal gunstiger is en de onderneming in één keer overgaat. De overnameovereenkomst legt deze keuze en de gevolgen ervan vast.
De opbouw van een overnameovereenkomst
Vrijwel elke overnameovereenkomst kent dezelfde bouwstenen:
- Partijen en koopobject: wie verkoopt wat aan wie, exact omschreven.
- Koopprijs en betaling: vaste prijs, earn-out of een verrekening achteraf. Locked box (prijs op een vaste peildatum) of completion accounts (prijs op basis van de balans bij overdracht).
- Garanties: verklaringen van de verkoper dat de cijfers kloppen, er geen verzwegen claims zijn en de contracten geldig zijn.
- Vrijwaringen: afspraken dat de verkoper specifieke, bekende risico’s voor zijn rekening neemt, bijvoorbeeld een lopend geschil.
- Opschortende voorwaarden: voorwaarden waaraan voldaan moet zijn voordat de koop definitief wordt, zoals financiering of goedkeuring.
- Non-concurrentie en geheimhouding: de verkoper mag niet meteen een concurrerend bedrijf starten.
- Closing: het moment en de handelingen waarop eigendom en geld overgaan.
Een korte illustratie. Een installatiebedrijf wordt verkocht als share deal. Tijdens het due diligence blijkt een lopend geschil met een leverancier. In plaats van de deal af te blazen, nemen partijen een vrijwaring op: komt er een claim uit dat oude geschil, dan betaalt de verkoper. De koopprijs blijft gelijk en beide partijen weten waar ze aan toe zijn.
Waarom garanties zo belangrijk zijn
De wet biedt een koper beperkte bescherming. Op grond van artikel 7:17 BW moet het gekochte aan de overeenkomst beantwoorden, maar bij een bedrijfsovername is dat begrip vaag. Ook een beroep op dwaling, artikel 6:228 BW, is lastig te bewijzen. Daarom regelen partijen de risicoverdeling zelf via garanties. Klopt een garantie achteraf niet, dan heeft de koper een duidelijke contractuele grondslag om schade te verhalen, zonder eerst een wettelijk gebrek te hoeven aantonen. Garanties worden meestal begrensd met een maximumbedrag, een drempelbedrag en een looptijd.
Eerlijke aanbeveling
Voor een heel kleine, overzichtelijke overname zonder personeel, zonder schulden en met een lage prijs heb je niet altijd een jurist nodig. Denk aan de verkoop van een eenvoudige webshop of een losse klantenlijst met een standaardcontract. Dan volstaat een zorgvuldig ingevulde modelovereenkomst en een goede afstemming met je accountant over de fiscale kant.
Zodra er personeel meegaat, schulden of langlopende contracten in het spel zijn, of de prijs hoog is, wordt een op maat gemaakte overnameovereenkomst belangrijk. De garanties, vrijwaringen en de keuze tussen aandelen en activa bepalen wie welk risico draagt. Een fout in die verdeling kost al snel meer dan de kosten van een jurist. Laat een specialist meekijken voordat je tekent, zeker bij een share deal die langs de notaris moet.
Meer lezen over het opstellen en over kosten en proces: overnameovereenkomst, overnameovereenkomst opstellen en overnameovereenkomst laten opstellen.
Veelgestelde vragen
Het is het bindende contract waarin de verkoop van een onderneming wordt vastgelegd: het koopobject, de prijs, de garanties, de vrijwaringen en de voorwaarden. Het is het overkoepelende document dat de hele overname draagt, ongeacht of je aandelen of losse activa koopt.
Bij een aandelentransactie koop je de aandelen van de BV en gaat alles mee, inclusief schulden en contracten. Bij een activa-passivatransactie koop je losse onderdelen en kies je wat je overneemt, waardoor je verborgen schulden makkelijker buiten de deal houdt.
De overnameovereenkomst zelf hoeft niet notarieel. Maar de levering van aandelen in een BV moet volgens artikel 2:196 BW via een notariële akte. Bij een activatransactie is een notaris alleen nodig als er bijvoorbeeld onroerend goed meegaat.
Garanties zijn verklaringen van de verkoper over de toestand van de onderneming, bijvoorbeeld dat de jaarcijfers kloppen en er geen verzwegen claims zijn. Kloppen ze niet, dan kan de koper schade verhalen op contractuele grondslag, zonder eerst een wettelijk gebrek te hoeven bewijzen.
Een intentieverklaring legt de hoofdlijnen en het voornemen vast en is meestal niet bindend voor de koop zelf. De overnameovereenkomst is het definitieve, bindende contract dat de transactie afdwingt en de garanties en voorwaarden in detail regelt.
Maar beperkt. Artikel 7:17 BW over conformiteit en artikel 6:228 BW over dwaling bieden weinig houvast bij een complexe onderneming. Daarom regelen partijen de risicoverdeling zelf met garanties en vrijwaringen in de overnameovereenkomst.
Een earn-out is een deel van de koopprijs dat pas wordt betaald als de onderneming na de overname bepaalde resultaten haalt. Zo wordt de prijs deels afhankelijk van toekomstige prestaties, wat het risico voor de koper verkleint en de verkoper motiveert bij de overdracht te helpen.
