--- title: "Jouw idee vastleggen door middel van een patent of octrooi? Slim!" url: https://mkbjuristen.nl/blog/ondernemen/patent-octrooi/ date: 2026-07-03 modified: 2026-07-03 author: "denian@mkbrecht.nl" description: "Patent of octrooi voor uitvinding: voorwaarden (nieuwheid, uitvinderswerk, industriële toepasbaarheid), kosten, looptijd en aanvraag." categories: - "Ondernemen" image: https://mkbjuristen.nl/wp-content/uploads/2026/06/bv-office-modern-1024x576.jpg word_count: 916 --- # Jouw idee vastleggen door middel van een patent of octrooi? Slim! Een octrooi (patent) geeft exclusief recht op een technische uitvinding voor maximaal 20 jaar. Vereist drie criteria: nieuwheid (nergens publiek bekend), uitvinderswerk (niet voor de hand liggend), en industriële toepasbaarheid. Aanvraag via Octrooicentrum Nederland (NL), European Patent Office (EU), of WIPO (wereldwijd via PCT). Kosten: € 5.000 – € 50.000+ inclusief instandhouding. Tijdrovend traject (2-5 jaar tot verlening). Voor R&D-intensieve mkb met echte technische innovatie: vaak essentieel — voor anderen overkill. Hieronder: criteria, procedures, en wat Saskia's groene-waterstof-technologie kost om te beschermen. ## Het korte antwoord - **Wat**: exclusief recht op technische uitvinding voor maximaal 20 jaar. - **Drie criteria**: nieuwheid, uitvinderswerk, industriële toepasbaarheid. - **Waar**: Octrooicentrum NL (€ 80 aanvraag), EPO (€ 5.000+), WIPO PCT (wereldwijd). - **Duur procedure**: 2-5 jaar tot verlening. - **Looptijd**: 20 jaar vanaf aanvraagdatum, niet verlengbaar. ## Wat is octrooieerbaar? ![Uitvinder werkt aan technische innovatie](https://mkbjuristen.nl/wp-content/uploads/2026/06/bv-office-modern.jpg) Technische uitvindingen — apparaten, processen, samenstellingen, gebruiksaanwijzingen: - Mechanische uitvindingen (machines, gereedschappen). - Elektronische uitvindingen (circuits, componenten). - Chemische uitvindingen (samenstellingen, processen). - Software (in combinatie met technische uitwerking, restricter). - Medische apparaten en methoden. - Biotechnologie en farma. NIET octrooieerbaar (EPO en NL): - Wiskundige methoden, abstracte theorieën. - Business methods (puur, zonder technische component). - Computerprogramma's als zodanig. - Levensvormen "als zodanig" (mens, dier). - Medische behandel-methoden voor mensen/dieren (apparaten wel). - Esthetische scheppingen (auteursrecht). ## De drie criteria ### 1. Nieuwheid Uitvinding nergens ter wereld publiek bekend op aanvraagdatum. Eerder gepubliceerd (artikel, beurs, eigen uitvinding op website)? Geen octrooi. Belangrijk: ook eigen eerdere publicatie schaadt nieuwheid (anders dan modelrecht — geen grace period in NL/EPO; wel in USA). ### 2. Uitvinderswerk Niet voor de hand liggend voor "gemiddelde vakman" — moet bovenuit niveau standaard kennis stijgen. Combinatie bekende elementen op nieuwe slimme manier kan voldoen. ### 3. Industriële toepasbaarheid Praktisch bruikbaar in enige industrie. Puur theoretische uitvinding zonder toepassing: geen octrooi. ## Aanvraagroutes ![Kosten octrooiprocedure](https://mkbjuristen.nl/wp-content/uploads/2026/05/hero-kosten-algemene-voorwaarden.jpg) ### Nationaal: Octrooicentrum NL - Kosten: € 80 aanvraagtaks + € 100 instandhoudingstaks vanaf jaar 5. - Beoordeling: 18 maanden tot verlening. - Looptijd: 20 jaar. - Dekking: alleen Nederland. - NL-route: vooral oriënterend — relatief goedkoop, geen inhoudelijke toetsing (sinds 2008). ### Europees: EPO - Kosten: € 5.000+ totaal (aanvraag, beoordeling, vertalingen, validatie per land). - Beoordeling: 3-5 jaar. - Looptijd: 20 jaar vanaf indiening. - Dekking: tot 38 Europese landen na validatie. - Beste optie voor mkb met Europese ambitie. ### Wereldwijd: PCT (WIPO) - Kosten: € 3.000+ basisaanvraag, daarna per land € 1.000-€ 10.000. - 30/31 maanden om landen-keuze te maken na PCT-indiening. - Dekking: 150+ landen wereldwijd. - Beste optie voor wereldwijde bescherming. ## Procedure (EPO) - **Voorbereiding**: octrooigemachtigde stelt aanvraag op met claims, beschrijving, tekeningen. - **Indiening**: bij EPO via online portal. - **Formaliteitstoets**: 1-3 maanden. - **Nieuwheidsonderzoek**: EPO vergelijkt met prior art (6-12 maanden). - **Publicatie**: na 18 maanden — uitvinding wordt openbaar. - **Inhoudelijke toetsing**: 2-4 jaar onderhandeling met examiner. - **Verlening**: bij positief oordeel — patent verleend. - **Validatie**: per land waar bescherming gewenst, met vertalingen. - **Instandhouding**: jaarlijkse taksen per land (oplopend). ## Kosten gedurende 20 jaar Voor middelgroot octrooi via EPO + validatie in 5 landen: - Aanvraag + procedure: € 8.000-€ 15.000. - Vertalingen (per land bij validatie): € 1.500-€ 4.000. - Jaarlijkse instandhoudingstaksen per land (oplopend van € 100 naar € 1.500): totaal ~€ 30.000 over 20 jaar. - Octrooigemachtigde-honoraria: € 5.000-€ 15.000 voor opstellen en begeleiden. Totaal: € 50.000-€ 100.000 over 20 jaar voor EU-octrooi met validatie in 5 landen. ## Saskia's groene waterstof-octrooi Saskia ontwikkelde een nieuw type elektrolyser voor groene waterstof. Aanpak: - Stap 1: NL-aanvraag (€ 80) om prioriteitsdatum vast te leggen. - Stap 2: Binnen 12 maanden EPO-aanvraag indienen — beroep op prioriteit. - Stap 3: Binnen 18 maanden PCT-aanvraag voor wereldwijde optie. - Stap 4: Na 30 maanden selecteren in welke landen valideren (EU + US + Japan + China). Totale begroting: € 80.000 verspreid over 5 jaar voor wereldwijde bescherming sleutel-technologie. ## Alternatieven voor octrooi - **Geheimhouding**: niemand publiceren, verkopen onder NDA. Onbeperkte duur als bedrijfsgeheim, maar kwetsbaar voor reverse engineering. - **WBSO + innovatiebox**: fiscaal voordeel zonder octrooi-procedure. - **Auteursrecht (software)**: automatisch, geen procedure. - **Modelrecht (product-design)**: voor uiterlijke vormgeving, sneller en goedkoper. ## Eerlijke aanbeveling ![Octrooigemachtigde toetst aanvraag](https://mkbjuristen.nl/wp-content/uploads/2026/05/jurist-consult-overleg.jpg) Octrooi is duur en tijdrovend — niet voor elke uitvinding lonend. Loont bij echte technische doorbraken met commerciële waarde > € 1 miljoen. Voor smaller innovaties: WBSO + bedrijfsgeheim vaak voldoende. Schakel altijd een octrooigemachtigde in — vakkennis essentieel voor goede claims. Begin met goedkope NL-aanvraag voor prioriteitsdatum, breid uit naar EPO en PCT bij commerciële validatie. Voor andere onderwerpen: [innovatiebox](https://mkbjuristen.nl/blog/ondernemen/innovatiebox/), [WBSO](https://mkbjuristen.nl/blog/ondernemen/wbso-aanvragen/) en [wat is intellectueel eigendom](https://mkbjuristen.nl/blog/ondernemen/wat-is-intellectueel-eigendom/). ## Veelgestelde vragen **Wat is een octrooi?** Exclusief recht op een technische uitvinding voor maximaal 20 jaar. Vereist nieuwheid (nergens publiek bekend), uitvinderswerk (niet voor de hand liggend), en industriële toepasbaarheid. Aanvraag bij Octrooicentrum NL, EPO of WIPO PCT. **Wat kost het?** Aanvraag NL € 80, EPO € 5.000+, PCT € 3.000+ basisaanvraag. Totale 20-jaarskosten voor EU-octrooi met validatie in 5 landen: € 50.000-€ 100.000 inclusief instandhoudingstaksen en octrooigemachtigde. **Hoe lang duurt aanvraag?** NL: 18 maanden tot verlening. EPO: 3-5 jaar. PCT: 30 maanden voordat landen-keuze gemaakt moet worden, daarna nationale procedures per land 2-4 jaar. **Wat is uitvinderswerk?** Niet voor de hand liggend voor "gemiddelde vakman" in betreffende technologie. Moet bovenuit standaard kennis stijgen. Combinatie bekende elementen op nieuwe slimme manier kan voldoen. EPO/NL beoordelen dit kritisch. **Wat is niet octrooieerbaar?** Wiskundige methoden, abstracte theorieën, business methods (puur), computerprogramma's "als zodanig", levensvormen, medische behandelmethoden voor mensen/dieren, esthetische scheppingen. Software is octrooieerbaar mits in combinatie met technische uitwerking. **Eigen publicatie schaadt nieuwheid?** Ja, in EPO en NL: eigen eerdere publicatie maakt nieuwheid kwijt. Anders dan modelrecht — geen grace period in Europa. Plan octrooi-aanvraag vóór publicatie of beursdeelname. USA heeft wel grace period van 12 maanden. **Wanneer is octrooi de moeite waard?** Bij echte technische doorbraken met commerciële waarde > € 1 miljoen, anti-namaak-strategie voor productlanchering, of als basis voor licentie-inkomsten. Voor smaller innovaties: WBSO + bedrijfsgeheim vaak voldoende.