---
title: "Consultancyovereenkomst opstellen: dit hoort erin"
url: https://mkbjuristen.nl/blog/ondernemen/consultancyovereenkomst-opstellen/
date: 2026-09-05
modified: 2026-09-05
author: "denian@mkbrecht.nl"
description: "Consultancyovereenkomst opstellen? Lees welke onderdelen erin horen, de veelgemaakte fouten en wanneer je een jurist inschakelt."
categories:
  - "Ondernemen"
image: https://mkbjuristen.nl/wp-content/uploads/2026/07/consultancyovereenkomst-opstellen-hero-1024x576.jpg
word_count: 1581
---

# Consultancyovereenkomst opstellen: dit hoort erin

Een consultancyovereenkomst opstellen begint bij twee vragen die samen bepalen hoe de rest van het contract eruitziet: waarvoor is de adviseur precies ingehuurd, en wie mag straks het resultaat gebruiken. De juridische basis is de overeenkomst van opdracht (art. 7:400 BW), en die geeft je al een groot deel van de spelregels. Wat je zelf moet regelen zijn de scope, de vergoeding, het intellectueel eigendom, de aansprakelijkheid en de opzegging. Daarnaast moet de opzet zo zijn dat er geen arbeidsovereenkomst uit ontstaat. Hieronder de vaste bouwstenen, met de bepalingen die in de praktijk het verschil maken.

## Het korte antwoord

- **Scope**: omschrijf de opdracht in resultaten of fases, niet in aanwezigheid.
- **Vergoeding**: uurtarief, dagtarief of vaste prijs per fase, met een betaaltermijn binnen de grenzen van art. 6:119a BW.
- **Duur en opzegging**: einddatum of onbepaalde tijd met opzegtermijn, in het besef dat art. 7:408 lid 1 BW de opdrachtgever altijd het recht geeft op te zeggen.
- **Intellectueel eigendom**: overdracht bij akte of een omschreven licentie, plus een regeling voor achtergrondkennis van de consultant.
- **Aansprakelijkheid**: begrensd tot een reëel bedrag, met uitzondering voor opzet en bewuste roekeloosheid.
- **Zelfstandigheid**: geen gezagsverhouding, geen inbedding in de organisatie, wel eigen middelen en meerdere opdrachtgevers.

## Consultancyovereenkomst opstellen: de opdrachtomschrijving

![Consultancyovereenkomst opstellen: opdrachtomschrijving en afspraken op papier](https://mkbjuristen.nl/wp-content/uploads/2026/07/consultancyovereenkomst-opstellen-hero.jpg)

De opdrachtomschrijving doet twee dingen tegelijk. Zij bepaalt waarvoor de consultant betaald wordt en zij is het belangrijkste bewijsstuk dat er geen dienstverband is. Beschrijf daarom in termen van te leveren werk: een nulmeting, een implementatieplan, drie werksessies, een eindrapportage. Vermijd formuleringen als "beschikbaar voor drie dagen per week" of "ondersteunt het team bij voorkomende werkzaamheden", want dat is een omschrijving van beschikbaarheid en dat past bij een arbeidsovereenkomst.

Neem daarnaast op wat er buiten de opdracht valt, hoe meerwerk wordt vastgesteld en aan welke informatie of medewerking van de opdrachtgever de consultant nodig heeft. Ontbreekt die medewerking, dan schuiven de termijnen op. Zonder die bepaling ligt de vertraging al snel bij de consultant.

## Vergoeding, meerwerk en betaling

- **Tariefvorm.** Uurtarief bij open onderzoek, vaste prijs per fase bij een afgebakend traject. Een vaste prijs zonder scope-afbakening is de meest voorkomende bron van conflict.
- **Onkosten.** De opdrachtnemer heeft recht op vergoeding van onkosten die niet in het loon zijn begrepen (art. 7:406 BW). Regel expliciet welke kosten wel en niet in het tarief zitten.
- **Meerwerk.** Alleen na schriftelijke akkoordbevestiging, tegen een vooraf bekend tarief.
- **Betaaltermijn.** Tussen ondernemingen geldt een maximum van zestig dagen, en dertig dagen wanneer een grote onderneming inkoopt bij een mkb-onderneming (art. 6:119a BW). Een langere termijn is nietig, waarna de wettelijke termijn van dertig dagen geldt.
- **Te late betaling.** Wettelijke handelsrente van rechtswege (art. 6:119a BW) en buitengerechtelijke incassokosten (art. 6:96 lid 2 BW).
- **Indexering.** Bij trajecten langer dan een jaar een jaarlijkse aanpassing, bijvoorbeeld op basis van de CBS-index voor zakelijke dienstverlening.

## Intellectueel eigendom en geheimhouding

![Afspraken over intellectueel eigendom en geheimhouding in een consultancyovereenkomst](https://mkbjuristen.nl/wp-content/uploads/2026/07/consultancyovereenkomst-opstellen-body1.jpg)

Zonder afspraak blijft het auteursrecht op alles wat de consultant maakt bij de consultant. Het werkgeversauteursrecht van art. 7 Auteurswet geldt namelijk alleen binnen een dienstverband, niet bij opdracht. Wil de opdrachtgever het rapport, het model of de tool vrij kunnen gebruiken, aanpassen en doorontwikkelen, dan is een overdracht nodig en die moet in een akte staan (art. 2 lid 3 Auteurswet). Een bepaling in de ondertekende overeenkomst voldoet daaraan.

Splits daarbij twee categorieën. De achtergrondkennis van de consultant, zijn methodiek, templates en standaardmodellen, blijft van hem; de opdrachtgever krijgt daarop een gebruiksrecht. De specifiek voor deze opdracht gemaakte stukken gaan over naar de opdrachtgever. Die tweedeling is voor beide kanten werkbaar en voorkomt de discussie waarin de consultant zijn eigen werkwijze niet meer bij een volgende klant mag gebruiken.

Voor geheimhouding geldt hetzelfde principe als bij de Wet bescherming bedrijfsgeheimen: informatie is alleen beschermd als je er zelf redelijke maatregelen voor treft. Omschrijf wat vertrouwelijk is, hoe lang de geheimhouding na afloop doorloopt en wat er met kopieën gebeurt bij het einde van de opdracht. Koppel er een boetebeding aan (art. 6:91 BW), want anders moet je schade aantonen en die is bij lekken van informatie vrijwel niet te becijferen.

## Aansprakelijkheid en verzekering

![Beperking van aansprakelijkheid in een consultancyovereenkomst voor adviesdiensten](https://mkbjuristen.nl/wp-content/uploads/2026/07/consultancyovereenkomst-opstellen-body2.jpg)

Advies dat verkeerd uitpakt kan tot forse schade leiden, terwijl de vergoeding beperkt is. Een beperking van aansprakelijkheid is daarom gebruikelijk en geldig, met grenzen. Een exoneratie voor opzet of bewuste roekeloosheid houdt geen stand: een beroep daarop is naar maatstaven van redelijkheid en billijkheid onaanvaardbaar (art. 6:248 lid 2 BW). Zet die uitzondering er zelf in, dan blijft de rest van de bepaling overeind.

Een werkbare opzet bevat vier elementen: een plafond (bijvoorbeeld het factuurbedrag over de laatste twaalf maanden of de uitkering onder de beroepsaansprakelijkheidsverzekering), uitsluiting van indirecte schade zoals gederfde winst en gemiste besparingen, een vervaltermijn waarbinnen geklaagd moet worden, en de verplichting voor de consultant om verzekerd te zijn met vermelding van het verzekerd bedrag. Een plafond dat hoger ligt dan de verzekeringsdekking geeft schijnzekerheid.

Let ook op de klachtplicht van art. 6:89 BW: de opdrachtgever moet binnen bekwame tijd protesteren nadat hij een gebrek in de prestatie heeft ontdekt of had moeten ontdekken. Een contractuele termijn maakt duidelijk wat bekwame tijd hier betekent.

## Zelfstandigheid aantoonbaar maken

Sinds 1 januari 2025 handhaaft de Belastingdienst weer volledig op de kwalificatie van arbeidsrelaties. Bij een onjuiste kwalificatie volgt een naheffing van loonheffingen bij de opdrachtgever, met eventueel een boete. De beoordeling gebeurt aan de hand van de gezichtspunten die de Hoge Raad in het Deliveroo-arrest uit 2023 heeft benoemd, waaronder de inbedding van het werk in de organisatie, de vrijheid in de uitvoering, het commercieel risico en de vraag of de werker zich als ondernemer gedraagt.

In het contract help je dat met bepalingen over vervanging, eigen bedrijfsmiddelen, eigen werktijden, aansprakelijkheid voor eigen fouten, herstel op eigen kosten en de vrijheid om voor anderen te werken. Belangrijker dan de tekst is de uitvoering: een consultant die op de personeelslijst staat, aan een teamleider rapporteert en verlof aanvraagt, is met geen enkele clausule zelfstandig te maken.

Een korte praktijksituatie: een groothandel huurt een interim-inkoopmanager in voor vier dagen per week, structureel, met een eigen bureau en een plek in het managementoverleg. Het contract heet consultancyovereenkomst, maar de feitelijke inrichting wijst op een dienstverband. Door de opdracht om te bouwen naar twee afgebakende projecten met eigen mijlpalen en de adviseur zijn eigen laptop en werkindeling te laten houden, verandert het beeld wel.

## Eerlijke aanbeveling

![Jurist bespreekt het opstellen van een consultancyovereenkomst met een ondernemer](https://mkbjuristen.nl/wp-content/uploads/2026/07/consultancyovereenkomst-opstellen-advies.jpg)

Je hebt hier geen jurist voor nodig bij een eenmalige opdracht van beperkte omvang, met een adviseur die aantoonbaar meerdere klanten heeft en zijn eigen middelen gebruikt. Leg de scope, het tarief, de looptijd, de geheimhouding en het gebruiksrecht op de opgeleverde stukken vast, verwijs naar je algemene voorwaarden en teken. Ook bij een terugkerende adviseur waarmee je al jaren prettig werkt, is een compacte overeenkomst met een goede opdrachtomschrijving vaak genoeg.

Schakel wel iemand in als de inzet langdurig en vrijwel voltijds is, als de consultant leiding geeft aan medewerkers, als er software, merken of andere waardevolle rechten worden gemaakt, als de adviseur toegang krijgt tot persoonsgegevens of bedrijfsgeheimen, of als de schade bij fout advies veel groter kan zijn dan de vergoeding. Dat zijn de gevallen waarin de kosten van een goed contract in het niet vallen bij een naheffing loonheffingen of een discussie over wie eigenaar is van de opgeleverde software.

Verder lezen: [wat is een consultancyovereenkomst](https://mkbjuristen.nl/blog/ondernemen/wat-is-een-consultancyovereenkomst/) en [consultancyovereenkomst laten opstellen](https://mkbjuristen.nl/blog/ondernemen/consultancyovereenkomst-laten-opstellen/). Direct regelen kan via de pagina [consultancyovereenkomst](https://mkbjuristen.nl/contracten/consultancyovereenkomst/).

## Veelgestelde vragen

**Wat moet er minimaal in een consultancyovereenkomst staan?** Partijen, opdrachtomschrijving en scope, vergoeding en betaaltermijn, duur en opzegging, intellectueel eigendom, geheimhouding, aansprakelijkheid en de bepalingen die de zelfstandigheid onderbouwen. Werk je met persoonsgegevens, dan komt daar een verwerkersovereenkomst bij (art. 28 AVG).

**Hoe voorkom ik dat het een arbeidsovereenkomst wordt?** Door de opdracht te omschrijven in resultaten in plaats van beschikbaarheid, geen instructiebevoegdheid over de werkwijze op te nemen, vervanging toe te staan en de consultant eigen middelen en werktijden te laten gebruiken. De feitelijke uitvoering weegt zwaarder dan de tekst; de Hoge Raad kijkt naar het geheel van de omstandigheden.

**Mag ik de aansprakelijkheid beperken?** Ja, en dat is gebruikelijk. Een plafond ter hoogte van het factuurbedrag over een bepaalde periode of van de verzekeringsuitkering is verdedigbaar. Een beperking werkt niet bij opzet of bewuste roekeloosheid, omdat een beroep daarop naar maatstaven van redelijkheid en billijkheid onaanvaardbaar is (art. 6:248 lid 2 BW).

**Wie wordt eigenaar van het opgeleverde werk?** Zonder afspraak de consultant, want het werkgeversauteursrecht van art. 7 Auteurswet geldt niet bij opdracht. Wil de opdrachtgever eigenaar worden, dan moet de overdracht in een akte staan (art. 2 lid 3 Auteurswet). Splits daarbij de bestaande methodiek van de consultant, waarop een licentie volstaat, van het specifiek gemaakte werk.

**Welke betaaltermijn mag ik afspreken?** Tussen ondernemingen maximaal zestig dagen, en maximaal dertig dagen wanneer een grote onderneming inkoopt bij een mkb-onderneming (art. 6:119a BW). Een langere termijn is nietig en wordt vervangen door dertig dagen. Bij te late betaling loopt de wettelijke handelsrente van rechtswege.

**Kan ik de overeenkomst tussentijds beëindigen?** Als opdrachtgever altijd (art. 7:408 lid 1 BW). Je mag wel een opzegtermijn en een eindafrekening afspreken. De consultant heeft bij tussentijds einde recht op een naar redelijkheid vast te stellen deel van het loon (art. 7:411 BW); een betaalschema per fase voorkomt discussie daarover.

**Zijn algemene voorwaarden nog nodig naast het contract?** Handig, maar niet verplicht. Staan de kernafspraken over aansprakelijkheid, betaling en intellectueel eigendom in de overeenkomst zelf, dan kunnen de voorwaarden de aanvulling verzorgen. Zorg dan wel dat je ze vóór of bij het sluiten ter hand stelt (art. 6:233 en 6:234 BW) en dat de overeenkomst voorrang heeft bij tegenstrijdigheid.