--- title: "Eerste keer uitspraak over billijke vergoeding voor auteurs" url: https://mkbjuristen.nl/blog/contracten/eerste-keer-uitspraak-over-billijke-vergoeding-voor-auteurs/ date: 2019-11-21 modified: 2026-06-08 author: "denian@mkbrecht.nl" description: "Werk je samen met fotografen, journalisten, ontwerpers of andere makers? Dan krijg je te maken met het auteurscontractenrecht: een maker heeft op grond van de Auteurswet recht op een billijke..." categories: - "Contracten" word_count: 1580 --- # Eerste keer uitspraak over billijke vergoeding voor auteurs Werk je samen met fotografen, journalisten, ontwerpers of andere makers? Dan krijg je te maken met het **auteurscontractenrecht**: een maker heeft op grond van de Auteurswet recht op een **billijke vergoeding** wanneer hij zijn auteursrecht overdraagt of in licentie geeft. **Een tarief dat fors afwijkt van wat in de branche gebruikelijk is, kan een rechter achteraf corrigeren en met terugwerkende kracht verhogen.** In 2019 gebeurde dat voor het eerst: twee freelancers wonnen een procedure tegen DPG Media en kregen een hoger tarief toegekend. Voor ondernemers is de les helder: leg de vergoeding met makers meteen marktconform en zorgvuldig vast, voordat het je een naheffing of procedure kost. ## Wat is een billijke vergoeding voor auteurs? Een **billijke vergoeding** is de redelijke betaling waarop een maker recht heeft als hij een ander toestemming geeft om zijn werk te gebruiken, of zijn auteursrecht overdraagt. Het gaat dus niet om een vrijblijvend richtbedrag, maar om een wettelijk recht dat is vastgelegd in de Auteurswet. Wat in een concreet geval "billijk" is, staat niet als vast bedrag in de wet: dat hangt af van de omstandigheden, zoals het gebruik dat van het werk wordt gemaakt en wat in de sector gangbaar is. Met "maker" bedoelt de wet degene die het werk heeft gemaakt: denk aan een fotograaf, tekstschrijver, journalist, illustrator, ontwerper of programmeur. Zodra zo'n maker jou toestemming geeft om zijn werk te gebruiken, hoort daar in beginsel een billijke vergoeding bij. ## Wat is het auteurscontractenrecht? In 2015 is aan de Auteurswet een apart hoofdstuk over het auteurscontractenrecht toegevoegd. Het doel was om de contractuele positie van makers, zoals auteurs, fotografen en andere kunstenaars, te versterken tegenover vaak veel grotere exploitanten zoals uitgevers en mediabedrijven. Makers zijn in de praktijk regelmatig afhankelijk van standaardvoorwaarden die hun door de opdrachtgever worden voorgelegd, en die zelden in hun voordeel uitvallen. Het auteurscontractenrecht regelt onder meer dat de maker recht heeft op een billijke en, onder voorwaarden, een aanvullende vergoeding. Daarnaast zijn er extra mogelijkheden gekomen om een overeenkomst te ontbinden en zijn onredelijk bezwarende bedingen verboden. Een paar jaar na de invoering toetste een rechter deze regels voor het eerst inhoudelijk. ## Recht op een billijke vergoeding (artikel 25c Auteurswet) In **artikel 25c van de Auteurswet** is vastgelegd dat de maker recht heeft op een **billijke vergoeding** voor het verlenen van exploitatiebevoegdheid. Dat geldt zowel bij het verlenen van een [licentie](https://mkbjuristen.nl/contracten/licentieovereenkomst-auteursrecht/) als bij het [overdragen van het auteursrecht](https://mkbjuristen.nl/contracten/akte-van-overdracht-auteursrecht/). Wat precies "billijk" is, staat niet als vast bedrag in de wet. Dat hangt af van de omstandigheden van het geval. Een rechter kijkt onder meer naar: - **wat in de betreffende sector gebruikelijk is** (de marktconforme tarieven); - de **omvang van de verleende exploitatiebevoegdheid** (hoe uitgebreid mag het werk worden gebruikt); - de **aard en kenmerken van het werk** en het werk dat eraan voorafgaat. Goed om te weten: het kernrecht op een billijke vergoeding geldt onverkort en blijft ook na recente wetswijzigingen bestaan. Wel kan de manier waarop branches gezamenlijk afspreken wat "billijk" is, in de loop van de tijd veranderen. Laat je daarom bij twijfel adviseren over wat op dit moment gangbaar is in jouw sector. ### Het verschil tussen een billijke en een aanvullende vergoeding Naast de billijke vergoeding kent de wet een **aanvullende vergoeding**. Staat de overeengekomen vergoeding op een gegeven moment niet meer in verhouding tot de opbrengst van de exploitatie, dan kan de maker een aanvullende vergoeding vragen. Wie een licentie verleent voor een boek dat vervolgens een wereldwijde hit wordt, blijft dus niet zonder meer zitten met de beperkte vergoeding uit de oorspronkelijke [licentieovereenkomst](https://mkbjuristen.nl/contracten/licentieovereenkomst-auteursrecht/). Voor ondernemers is dat een belangrijk aandachtspunt: een eenmalig laag tarief sluit een latere claim niet altijd uit. ## De zaak Rogier en Van Uem tegen DPG Media (2019) In een veelbesproken zaak uit 2019 spanden fotograaf **Ruud Rogier** en journaliste **Britt van Uem** ieder een procedure aan tegen mediaonderneming **DPG Media** (voorheen De Persgroep). Hun bezwaar: met structureel lage tarieven zou de opdrachtgever het vak uithollen. Een eerdere poging om er via de Geschillencommissie Auteurscontractenrecht uit te komen, liep stuk. De zaken werden daarmee een schoolvoorbeeld van de scheve machtsverhouding die de sector vaak typeert. Rogier hekelde een tarief van circa 42 euro per foto. Daarvoor moet een fotograaf afspraken maken met de redactie, ter plaatse fotograferen, de foto nabewerken, archiveren en factureren, samen al snel zo'n twee tot drie uur werk per opdracht. Na aftrek van verzekeringen en andere kosten bleef daar volgens hem te weinig van over om van te leven. Ook Van Uem, die een woordtarief van ongeveer 13 cent ontving, stapte naar de rechter en eiste een hoger, billijk woordtarief. ### Wat oordeelde de rechter? Voor deze zaken liet de rechter in kaart brengen wat de **gebruikelijke markttarieven** waren. Daaruit bleek dat andere uitgevers destijds hogere tarieven hanteerden voor zowel foto's als woorden. Op basis van die marktvergelijking oordeelde de rechter dat de tarieven van DPG Media niet billijk waren en verhoogde hij ze met ongeveer **50%**, tot in de orde van **0,21 euro per woord en 65 euro per foto**. DPG Media moest het verschil over de betrokken opdrachten nabetalen. De makers kregen overigens niet het volledige, nog hogere bedrag dat zij oorspronkelijk hadden geclaimd. Het was de eerste keer dat een rechter sinds de invoering van het auteurscontractenrecht concreet invulling gaf aan de billijke vergoeding. De exacte bedragen zijn nadrukkelijk gekoppeld aan deze specifieke zaak en de toenmalige markttarieven; ze zijn dus geen vaste norm voor andere sectoren of latere jaren. ## Waarom dit voor jou als ondernemer relevant is Werk je samen met makers, dan is dit geen ver-van-je-bed-show. De belangrijkste gevolgen op een rij: - **Een te laag tarief kan worden gecorrigeerd.** Wijkt de vergoeding fors af van wat in de branche gebruikelijk is, dan loop je het risico op een nabetaling. - **Eenmalig "akkoord" is niet altijd het einde.** Via de aanvullende vergoeding kan een maker later alsnog aankloppen als het werk veel meer oplevert dan verwacht. - **Onredelijke bedingen houden geen stand.** Voorwaarden die de maker onevenredig benadelen, kunnen worden vernietigd. - **Procedures en naheffingen kosten geld en tijd.** Een geschil voorkomen is bijna altijd goedkoper dan het uitvechten. Komt het toch tot een onbetaalde naheffing of een openstaande factuur over je samenwerking, dan is het verstandig om dit niet te laten liggen. Lees hoe wij ondernemers helpen bij een [incasso](https://mkbjuristen.nl/incasso/) van openstaande vorderingen. ## Een billijke vergoeding goed vastleggen in je contract Maak je gebruik van werk van fotografen, tekstschrijvers, ontwerpers of andere makers, leg de afspraken dan zorgvuldig vast. Houd daarbij rekening met de volgende stappen: - **Breng in kaart wat in jouw sector gebruikelijk is.** Vergelijk je tarief met marktconforme vergoedingen. - **Bepaal de omvang van het gebruik.** Mag het werk eenmalig, langdurig, online, in print of wereldwijd worden gebruikt? Hoe ruimer het gebruik, hoe hoger de billijke vergoeding doorgaans uitvalt. - **Kies bewust tussen licentie en overdracht.** Een [licentieovereenkomst](https://mkbjuristen.nl/contracten/licentieovereenkomst-auteursrecht/) geeft gebruiksrecht, een [akte van overdracht](https://mkbjuristen.nl/contracten/akte-van-overdracht-auteursrecht/) draagt het auteursrecht over. - **Leg het schriftelijk vast.** Een heldere [opdrachtovereenkomst](https://mkbjuristen.nl/contracten/opdrachtovereenkomst/) voorkomt misverstanden over vergoeding, gebruik en rechten. - **Laat het contract juridisch toetsen.** Zo voorkom je onredelijke of nietige bedingen en een latere claim. ## Veelgestelde vragen over de billijke vergoeding voor makers ### Wat is een billijke vergoeding in het auteursrecht? Een billijke vergoeding is de redelijke betaling waarop een maker volgens artikel 25c van de Auteurswet recht heeft als hij zijn auteursrecht overdraagt of in licentie geeft. Wat billijk is, hangt af van wat in de sector gebruikelijk is, de omvang van het gebruik en de kenmerken van het werk. ### Geldt de billijke vergoeding ook voor zzp'ers en freelancers? Ja. De regeling beschermt makers, en daar vallen zelfstandige fotografen, journalisten, ontwerpers en andere creatieve professionals onder. In de zaken tegen DPG Media wonnen juist twee freelancers hun procedure. ### Kan een te laag tarief achteraf worden aangepast? Dat kan. Als een tarief niet als billijk wordt beschouwd, kan een rechter het corrigeren en een hogere vergoeding toekennen, eventueel met nabetaling. In de zaken tegen DPG Media werden de tarieven met ongeveer 50% verhoogd. ### Wat is het verschil tussen een licentie en een overdracht van auteursrecht? Bij een licentie geef je toestemming om het werk te gebruiken, maar blijft het auteursrecht bij de maker. Bij een overdracht gaat het auteursrecht zelf over naar een ander. In beide gevallen heeft de maker recht op een billijke vergoeding. ### Wat moet ik als opdrachtgever doen om problemen te voorkomen? Spreek een marktconforme vergoeding af, leg duidelijk vast hoe het werk mag worden gebruikt en kies bewust tussen licentie of overdracht. Laat het contract bij twijfel juridisch controleren. ### Geldt het auteurscontractenrecht ook als de maker akkoord ging met het tarief? Ja. Ook als een maker eerder akkoord ging, kan een tarief later als niet-billijk worden beoordeeld. Een eenmalige instemming met een laag bedrag sluit een correctie of een aanvullende vergoeding niet altijd uit. ### Gelden er vaste tarieven voor een billijke vergoeding? Nee. De wet noemt geen vast bedrag en de tarieven uit de DPG Media-zaken zijn geen algemene norm. Wat billijk is, wordt per geval bepaald aan de hand van de actuele markttarieven en de omstandigheden. Laat je daarom adviseren over wat in jouw branche op dit moment gangbaar is. ## Hulp nodig bij contracten met makers? MKB Juristen helpt ondernemers om afspraken met fotografen, journalisten en andere makers juridisch waterdicht vast te leggen, zodat ze voldoen aan het auteurscontractenrecht. Wil je weten of jouw afspraken voldoen, of heb je een concreet geschil over auteursrecht? Lees meer over onze aanpak bij [auteursrecht](https://mkbjuristen.nl/expertise/auteursrecht/) en [contractenrecht](https://mkbjuristen.nl/expertise/contractenrecht/), of bekijk onze [rechtshulp](https://mkbjuristen.nl/rechtshulp/). Plan vrijblijvend een [intakegesprek](https://mkbjuristen.nl/intake-inplannen/) in en leg je situatie aan ons voor.