---
title: "De behandelingsovereenkomst en de rechten en plichten van de patiënt"
url: https://mkbjuristen.nl/blog/contracten/de-behandelingsovereenkomst-en-de-rechten-en-plichten-van-de-patient/
date: 2023-02-23
modified: 2026-06-08
author: "denian@mkbrecht.nl"
description: "Zodra een patiënt een behandelrelatie aangaat met een arts ontstaat een behandelingsovereenkomst, waarvan de rechten en plichten grotendeels vastliggen in de WGBO (Wet inzake de geneeskundige behandelingsovereenkomst). De contractsvrijheid is..."
categories:
  - "Contracten"
word_count: 647
---

# De behandelingsovereenkomst en de rechten en plichten van de patiënt

**Zodra een patiënt een behandelrelatie aangaat met een arts ontstaat een behandelingsovereenkomst, waarvan de rechten en plichten grotendeels vastliggen in de WGBO (Wet inzake de geneeskundige behandelingsovereenkomst).** De contractsvrijheid is hier beperkt: van de wettelijke patiëntenrechten mag alleen worden afgeweken als dat in het voordeel van de patiënt is. Hieronder leest u welke rechten en plichten de patiënt heeft en wat dit betekent voor zorgverleners.

## Wat is een behandelingsovereenkomst?

Een behandelingsovereenkomst komt tot stand wanneer een patiënt een behandelrelatie aangaat met een arts of zorgverlener. In beginsel mogen partijen de inhoud van een overeenkomst vrij bepalen, en ook bij de behandelingsovereenkomst is contractsvrijheid het uitgangspunt. Toch legt de WGBO een aantal dwingende rechten en plichten op die deze vrijheid begrenzen.

## Hoe beperkt de WGBO de contractsvrijheid?

De WGBO kent de patiënt bepaalde rechten toe waarvan alleen mag worden afgeweken als dat in het voordeel van de patiënt is. Een sprekend voorbeeld: een patiënt kan de behandelingsovereenkomst zonder opgaaf van reden beëindigen, terwijl de arts dat recht niet zomaar heeft. Daarvan kan niet ten nadele van de patiënt worden afgeweken. De WGBO bevat daarnaast bepalingen over onder meer de kwaliteit van de zorgverlening.

## Recht op informatie en inzage in het medisch dossier

De patiënt heeft recht op duidelijke informatie over de behandelingen, zijn gezondheidstoestand en de onderzoeken. Daarbij hoort:

- het recht om het medisch dossier in te zien en daarvan een kopie te vragen;
- het recht om een fout in het dossier te laten corrigeren.

Bij een verzoek om inzage moet de arts zo snel mogelijk inzage geven, in elk geval binnen een maand. In sommige gevallen mag de arts dit weigeren, bijvoorbeeld als het dossier ook gegevens over anderen bevat en hun privacy zou worden geschaad.

## Toevoegen en vernietigen van het medisch dossier

De patiënt mag een eigen verklaring aan het dossier laten toevoegen en kan vragen om vernietiging van (een deel van) het dossier. In de regel gaat de arts binnen een maand na dat verzoek tot vernietiging over. Weigeren mag in bepaalde gevallen, bijvoorbeeld als de informatie van groot belang is voor anderen — denk aan gegevens over erfelijke ziekten, die belangrijk kunnen zijn voor nabestaanden. **TODO_VERIFY:** de wettelijke bewaartermijn van medische dossiers en de uitzonderingen op vernietiging kunnen wijzigen — controleer de actuele WGBO-bepalingen.

## Andere rechten van de patiënt

- **Recht op overleg:** de arts beslist niet eenzijdig over de behandeling. Hij kan een behandeling voorstellen, maar de patiënt mag dat voorstel afwijzen (toestemmingsvereiste).
- **Recht om niet te weten:** de patiënt mag vragen geen informatie te ontvangen.
- **Recht op een second opinion.**
- **Recht op privacy**, waaronder het beroepsgeheim van de zorgverlener valt.

## Plichten van de patiënt

Tegenover deze rechten staan ook plichten. De patiënt moet:

- zo goed mogelijk meewerken aan de behandeling;
- de arts goed en volledig informeren;
- de hulpverlener of zorginstelling betalen (de betaalverplichting).

## Veelgestelde vragen

### Kan een patiënt de behandelingsovereenkomst zomaar beëindigen?

Ja. De patiënt kan de overeenkomst zonder opgaaf van reden beëindigen. De arts heeft dat recht niet zomaar; voor hem gelden strengere eisen.

### Binnen welke termijn moet ik inzage in het medisch dossier krijgen?

Zo snel mogelijk, en in elk geval binnen een maand. In bijzondere gevallen mag de arts inzage weigeren, bijvoorbeeld ter bescherming van de privacy van anderen.

### Mag een arts een verzoek tot vernietiging van het dossier weigeren?

In bepaalde gevallen wel, bijvoorbeeld als de informatie van groot belang is voor anderen, zoals bij erfelijke ziekten. Doorgaans gaat de arts binnen een maand tot vernietiging over.

### Welke plichten heeft een patiënt?

Meewerken aan de behandeling, de arts goed informeren en de zorgverlener betalen.

## Vragen over de behandelingsovereenkomst of de WGBO?

De WGBO stelt strikte eisen aan de behandelrelatie, het medisch dossier en de privacy van patiënten. Of u nu zorgverlener of patiënt bent: bij vragen of een geschil staat u sterker met goed juridisch advies.

Onze specialisten [gezondheidsrecht](https://mkbjuristen.nl/expertise/gezondheidsrecht/) en [privacy](https://mkbjuristen.nl/expertise/privacy-en-gegevensbescherming/) helpen u graag. [Plan een vrijblijvend intakegesprek in](https://mkbjuristen.nl/intake-inplannen/).